U nas zapłacisz kartą
Wyciśnięty pryszcz – jak zadbać o ranę?
Infekce v místě chirurgického výkonu
Infekce poúrazové rány lýtka.
Foto archiv MUDr. Jan Stryja, Ph.D.
Foto archiv MUDr. Jan Stryja, Ph.D.
Co je to infekce v místě chirurgického výkonu?
Jako infekce v místě chirurgického výkonu se označují infekce, které do třiceti dnů od operace postihnou tkáně v místě operace. Zasažena může být oblast operační rány nebo i hlubší struktury a orgány. O vzniku infekce v místě operačního výkonu rozhoduje především bakteriální kontaminace rány, ke které dochází při ostrém poranění nebo v průběhu operace. Do rány a operačního pole se mohou baktérie dostat buď po otevření některých tělesných systémů, které jsou mikroorganismy přirozeně osídleny (např. střevo), nebo výjimečně z okolí (např. prostřednictvím kapének infekčního aerosolu nebo při nedostatečném dodržování zásad sterility nástrojů a pomůcek při operaci).
Jak často vznikají infekce pooperačních ran?
Infekce pooperačních ran vznikají asi u 2 – 15 % pacientů po operaci. Jsou častější u akutních operací bez možnosti důkladnější předoperační přípravy pacienta (např. operací pro náhlé příhody břišní, u operací na trávicím systému), u pacientů s léky na ředění krve, dlouhodobou léčbou kortikoidy apod. Vzácnější jsou infekce u čistých ortopedických operačních výkonů, kardiochirurgických a neurochirurgických zákroků.
Jsou infekce pooperačních a poúrazových ran nebezpečné? Jak a kde se léčí?
Závažnost infekce závisí na jejím rozsahu. Povrchní infekce tvoří v případě infekcí v místě chirurgického výkonu asi polovinu celkového počtu chirurgických infekcí. Jsou pro pacienty sice nepříjemnou komplikací, v zásadě ale dobře odpovídají na léčbu a nejsou závažným zdravotním problémem. Jejich léčba vyžaduje správné chirurgické ošetření rány, většinou ale není nutná hospitalizace a ke zhojení infekce dochází řádově během několika dnů. K lokálnímu ošetření lze použít antimikrobiální krytí vlhké terapie. U pacientů s hlubokou infekcí, kteří tvoří asi 30% hlášených infekcí po chirurgických výkonech, je kromě řádného chirurgického ošetření rány nutné často nasadit antibiotika, lokálně se aplikují antiseptická krytí, obklady a výplachy, lokální léčba se může doplnit podtlakovou terapií rány a pacienti jsou často léčeni za hospitalizace na chirurgickém oddělení. Orgánové infekce (tvoří asi 20% hlášených infekcí) mají nejzávažnější následky, jejich léčba vyžaduje hospitalizaci, reoperace, cílenou antibiotickou léčbu a další specializované postupy. Orgánové infekce v místě operačního výkonu mají zvýšenou mortalitu, jejich léčba je finančně i časově náročná.
Tak powstaje pryszcz
Bakterie uwalniają enzymy (lipazy) rozkładające obojętne tłuszcze łoju na mniejsze cząstki (wolne kwasy tłuszczowe). Właśnie te kwasy tłuszczowe powodują powstawanie stanów zapalnych. Wzrasta liczba zakażonych komórek i wydzieliny wypełnającej woreczek. Jest tam coraz mniej miejsca, przez co nasila się nacisk na ścianki mieszka włosowego zablokowanego czopem rogowym. W pewnym momencie ścianki nie wytrzymują nacisku, pękają, a zawartość rozlewa się na otaczającą tkankę. Powstaje ostry stan zapalny, tworzą się krosty.
Trądzik pospolity może mieć różne etapy. Pierwsza odmiana trądziku charakteryzuje się zaskórnikami utrzymującymi się przez miesiące, a nawet lata, w okresie dojrzewania. Rozróżnia się zaskórniki otwarte i zamknięte. W zaskórnikach zamkniętych ujście mieszka jest zatkane, spod skóry prześwituje biaława grudka, czop łojowo-rogowy. Często dochodzi do zakażeń i nagromadzenia się ropy, ponieważ zawartość mieszka nie może się wydostać na zewnątrz. W zaskórnikach otwartych ujście się nie domyka, widoczny jest czarny punkt. Nie ma on nic wspólnego z brudem, jak się powszechnie uważa. Czarny kolor spowodowany jest utlenianiem się czopu rogowo-tłuszczowego. Kolejnym etapem trądziku jest jest acne papulopustolosa. W zaskórniku powstały już zmiany zapalne, grudki i krosty. Ten etap może ciągnąć się latami. Prawie każda krosta pozostawia wklęsłą (rzadziej także wypukłą) bliznę. Jeśli trądzik się pogarsza, rozwija się raczej rzaska forma acne conglobata. W wyniku stanu zapalnego wokół mieszka tworzą się guzkowate nacieki i ropne, a po ich ustąpieniu pozostają blizny wklęsłe i wypukłe.
Dlaczego nie wolno wyciskać pryszczy?
Choć w sieci bez problemu znajdziemy wiele artykułów czy nawet tutoriali, które pokazują, jak pozbyć się pryszczy samodzielnie, dermatolodzy zdecydowanie odradzają przeprowadzanie tej czynności. Dlaczego nie można wyciskać pryszczy?
Znaczna część osób z pewnością znalazła się w podobnej sytuacji: zauważyliśmy na swojej twarzy pryszcz, uznając, że jego wyciśnięcie to najlepszy sposób na jego pozbycie się. Niewiele się zastanawiając, dotknęliśmy zmiany skórnej palcami, ścisnęliśmy opuszkami skórę i w przekonaniu, że skutecznie pozbyliśmy się pryszcza, wróciliśmy do swoich obowiązków. Niestety, postępując w ten sposób, jedynie narażamy swoją skórę na pogorszenie jej wyglądu.
Trądzik i wyciskanie pryszczy są ze sobą mocno powiązane. Czy kiedykolwiek jakiś czas po wyciśnięciu pryszcza zauważyłaś, że na Twojej skórze zaczęło pojawiać się więcej niedoskonałości? To właśnie jeden z efektów wyciskania pryszczy. Dlaczego tak się dzieje? Przede wszystkim jest to spowodowane tym, że dotykamy palcami swojej skóry, które nie zawsze są sterylnie czyste. Nawet jeśli wydaje się nam, że nasze dłonie nie są brudne, w kontakcie z innymi przedmiotami przenoszą się na nie ogromne ilości bakterii i drobnoustrojów, które w zetknięciu ze skórą mogą wpływać na jej stan.
Uwaga na tzw. trójkąt śmierci na twarzy
Wyciskanie pryszczy może być niebezpieczne, gdy robimy to w obszarze tzw. trójkąta śmierci. Obejmuje on miejsce w linii prostej od jednego do drugiego kącika ust oraz od kąciów do szczytowej części nosa między oczami. Obszar ten charakteryzuje się bardzo mocnym unaczynieniem żylnym i poprzez naczynia krwionośne jest połączony z obszarami czaszki. W jego obrębie znajdują się odpływy żylne docierające do zatoki jamistej. Co to oznacza? Że jeśli dojdzie do stanu zapalnego w tym obszarze (np. wskutek rozdrapania krosty i jej nadkażenia bakteriami), infekcja może rozprzestrzenić się błyskawicznie dalej, prowadząc do zapalenia zatoki jamistej czy zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych. Szczególnym zagrożeniem są czyraki (zwłaszcza te powstałe nad górną wargą i pod nosem) – czyli ostre stany zapalne wywołane zakażeniem bakteryjnym mieszka włosowego i otaczających tkanek, najczęściej przez gronkowca złocistego. W takiej sytuacji nie należy samodzielnie wyciskać zmian, tylko udać się do dermatologa.
Jeśli pryszcz jeszcze nie prosi się o wyciśnięcie, możesz go „uspokoić” stosując specjalne preparaty na krosty na bazie siarki, kwasu glikolowego, niacynamidu, z dodatkiem kwasu salicylowego. Preparaty tego typu nie tylko łagodzą stan zapalny, ale też lekko złuszczają naskórek (odtykając zatkane ujścia gruczołów), zmniejszają zaczerwienienie, redukują wielkość zmian, mają też działanie kojące. Efekty są szybko widoczne – pierwsze już po kilku godzinach! Można je stosować, jeszcze zanim pryszcz wyjdzie na powierzchnię skóry, a jest już wyczuwalny pod jej powierzchnią. Pastę z gamy Najlepiej stosować na noc nakładając ją punktowo na niedoskonałości, w razie potrzeby można ponawiać aplikację 2-3 razy na dobę.
