U nas zapłacisz kartą
Wypadanie włosów a insulina - Wpływ poziomu insuliny na kondycję włosów
Dlaczego wypadają włosy?
Przerzedzenie lub dziedziczne łysienie (zwane także łysieniem androgenowym) jest jedną z głównych przyczyn wypadania włosów i dotyczy zarówno mężczyzn, jak i kobiet. Łysienie plackowate, będące chorobą autoimmunologiczną, to kolejny przykład. W tym przypadku to organizm atakuje własne komórki włosowe.
Zmniejszanie się objętości fryzury może być wczesnym sygnałem choroby tarczycy lub niedokrwistości. Dzięki prawidłowemu leczeniu łysienie często zostaje zatrzymane i odwrócone. Utrata włosów po długotrwałej chorobie jak przeziębienie, narkoza przedoperacyjna, wysoka gorączka, zakażenie lub grypa są również znaczącymi przyczynami tego problemu.
Radioterapia i chemioterapia często prowadzą do czasowego wyłysienia, podobnie jak trichotilomania – zaburzenie, gdzie osoba nieświadomie wyrywa swoje włosy. Nadmierna utrata kosmyków po porodzie lub w okresie menopauzy jest związana ze spadkiem poziomu estrogenów. Problem ten może być częściowo odwrócony, lecz objętość włosów rzadko wraca do stanu sprzed przekwitania.
Stres i traumatyczne wydarzenia życiowe także nasilają utratę włosów. Podobnie jak radykalna dieta oraz znaczny spadek masy ciała. Problem nadmiernego wypadania włosów często ujawnia się od 3 do 6 miesięcy po zmianie nawyków żywieniowych.
Utrata włosów często jest spowodowana niewłaściwym poziomem witamin i minerałów, takich jak nadmiar witaminy A, niedobór witamin z grupy B, D3 czy niedobór białka i żelaza w diecie, co jest szczególnie ważne dla prawidłowej kondycji włosów.
Przyjmowanie niektórych leków na receptę również może być przyczyną wypadania włosów, podobnie jak nieprawidłowa pielęgnacja pasm, w tym częste farbowanie, stosowanie silnych kosmetyków, suszenie gorącym powietrzem, używanie prostownicy, mocne upięcia czy ciasne warkoczyki, które przyczyniają się do uszkodzenia włókien włosowych oraz podrażnień skóry.
Pozostałe przyczyny nadmiernej utraty włosów
Przyczyny wypadania włosów mogą być bardziej złożone niż się wydaje. Oprócz wcześniej wymienionych czynników, takich jak stres, problemy z tarczycą czy dieta, istnieje kilka innych ważnych aspektów, które mogą nasilać ten problem:
Słabe krążenie w obszarze skóry głowy może być przyczyną wypadania włosów.
Jeśli w obszarze skóry głowy występuje słabe krążenie, mieszki włosowe ulegną procesowi miniaturyzacji. Oznacza to, że zmniejsza się rozmiar włosów, ich proces wzrostu jest zahamowany i łatwiej wypadają. W efekcie niektóre strefy wydają się być pozbawione objętości lub gęstości. Nasuwa się tu pytanie – W jaki sposób walczyć z obniżonym krążeniem krwi, zanim włosy zaczął wypadać?
Istnieje kilka czynników, które mogą osłabiać normalne ukrwienie skóry głowy, np. dieta. Jeśli mamy nadwagę lub spożywamy dużo bogatych w tłuszcze produktów, może to prowadzić do niedrożności naczyń krwionośnych oraz naczyń włosowatych, które odpowiadają za dostarczanie krwi do mieszków włosowych. Dieta obfitująca w sól zakłóca krążenie krwi poprzez obkurczanie naczyń krwionośnych.
Kolejnym czynnikiem odpowiadającym za wypadanie włosów jest stres. Jak to się dzieje? Otóż w sytuacjach stresowych naczynia krwionośne obkurczają się samoistnie. Jest to normalna reakcja organizmu, powodująca ograniczenie dopływu składników odżywczych i tlenu do włosów. Organizm reagując na stres, przekierowuje zasoby i energię, jednocześnie ograniczając ich dopływ tam, gdzie są mniej potrzebne – do włosów.
Czy w takim razie insulinooporność równa się cukrzycy typu 2?
I tak, i nie. Mianowicie, insulinooporność nazywana jest euglikemicznym stanem przedcukrzycowym. Oznacza to, iż ten patomechanizm bardzo często charakteryzuje się utrzymaniem prawidłowego lub nieznacznie podwyższonego stężenia glukozy we krwi. Jak to się dzieje? Nasza trzustka na początku rozwoju choroby wciąż posiada zdolności kompensacyjne. Wytwarza ona coraz więcej insuliny, a więc „klucza”, aby glukoza zamiast krążyć w surowicy krwi, dotarła do wnętrza naszych komórek. Problem rozpoczyna się w momencie, gdy trzustka traci tę siłę kompensacyjną. Z czasem rozwoju insulinooporności, nawet dodatkowa ilość „kluczy” nie jest w stanie dostarczyć glukozy do komórek. W tym przypadku obserwuje się wysokie stężenia nie tylko insuliny, ale również glukozy. Wtedy na tle insulinooporności może rozwijać się cukrzyca typu 2, dlatego niezwykle ważna jest diagnoza oraz próba jej leczenia.
Etiopatogeneza każdego rodzaju łysienia jest niezwykle złożona. W przypadku wystąpienia insulinooporności obserwuje się miniaturyzację mieszków włosowych, charakterystyczną dla łysienia androgenowego. Insulinooporność wpływa za zmiany stężeń substancji naczynioruchowych. Co to oznacza dla naszych włosów? Naczynia odżywiające nasze mieszki nie dostarczają odpowiedniej ilości substancji odżywczych, w tym tlenu, potrzebnych do wzrostu włosa. Dodatkowo, przy wysokich stężeniach insuliny obserwuje się lokalne powstawanie androgenów z cholesterolu bądź poprzez konwersję męskiego hormonu do DHT. DHT, jest jego aktywniejszą formą. Wpływa on na skrócenie fazy anagenowej, a więc odpowiedzialnej za wzrost włosa. Właśnie dlatego u osób, u których obserwuje się objawy łysienia androgenowego, a zwłaszcza wczesnego łysienia androgenowego, zaleca się badania w kierunku insulinooporności.
Jakie hormony zbadać przy wypadaniu włosów?
W przypadku zaobserwowania nadmiernego wypadania włosów należy udać się do trychologa. Lekarz dokona diagnozy i wykryje przyczynę wystąpienia problemu. Przed wizytą u specjalisty warto wykonać badania, które ułatwią diagnozę. Do badań tych należą: TSH, FT3 i FT4, prolaktyna, testosteron, androstendion, progesteron, kortyzol i estradiol. Przyczyn łysienia może być wiele, dlatego istotne jest wykonanie kompleksowych badań.
Wypadanie włosów może być wywołane także przez zaburzenia niezwiązane z zaburzeniami hormonalnymi. Wówczas należy zbadać poziom ferrytyny, OB, witaminy B12, poziom glukozy i wykonać morfologię. Podczas wizyty lekarz przeprowadzi również wywiad z pacjentem, który będzie pomocny przy stawianiu diagnozy. W razie potrzeby lekarz skieruje na dodatkowe badania i konsultację z ginekologiem lub endokrynologiem.
Oto tabela przedstawiająca hormony, ich normę oraz wpływ na wypadanie włosów:
| Hormon | Norma | Wpływ na wypadanie włosów |
|---|---|---|
| Testosteron | U mężczyzn: 300-1000 ng/dL U kobiet: 15-70 ng/dL | W nadmiarze może powodować łysienie typu męskiego u mężczyzn i kobiet |
| Estrogeny | U kobiet: zależne od fazy cyklu menstruacyjnego | Ich niedobór może prowadzić do wypadania włosów |
| Progesteron | U kobiet: zależne od fazy cyklu menstruacyjnego | Ich niedobór może prowadzić do wypadania włosów |
| T3 (trójjodotyronina) | 100-200 ng/dL | W nadmiarze może powodować wypadanie włosów |
| T4 (tyroksyna) | 4,5-12,5 μg/dL | W nadmiarze może powodować wypadanie włosów |
| Prolaktyna | U kobiet: 2-29 ng/mL U mężczyzn: 2-18 ng/mL | W nadmiarze może powodować wypadanie włosów |
| Kortyzol | Poranny poziom: 6-23 μg/dL Wieczorny poziom: 2-12 μg/dL | W nadmiarze może powodować wypadanie włosów |
| Insulina | 2,6-24,9 μIU/mL | W nadmiarze może powodować wypadanie włosów |
| Wzrostowy hormon (GH) | U dorosłych: U dzieci: zależne od wieku | W nadmiarze może powodować wypadanie włosów |
Kortyzol a wypadanie włosów
Nadnercza zlokalizowane w górnym biegunie obu nerek wytwarzają kortyzol. Nazywany jest on hormonem stresu, ponieważ wydzielany jest w sytuacjach stresujących. Dużym problemem jest długotrwały nadmiar kortyzolu, który powoduje wiele zaburzeń (w tym zawał lub udar). Jednym z objawów wysokiego poziomu kortyzolu jest wypadanie włosów na głowie. Przyczynami choroby są przyjmowanie niektórych leków, nadmierna produkcja kortyzolu przez nadnercza, długotrwały stres lub guz przysadki mózgowej. Diagnostyka polega na 3 lub 4-krotnym oznaczeniu kortyzolu w dobowym moczu. Leczenie uzależnione jest od przyczyny choroby. Wyrównanie poziomu kortyzolu będzie oznaczać stopniowe wycofanie objawów choroby.
Sposób leczenia uzależniony jest od rodzaju zdiagnozowanego zaburzenia. Próbę walki z problemem można podjąć wewnętrznie, jak i zewnętrznie. Wewnętrzne metody walki z łysieniem to zazwyczaj terapia hormonalna. Jako wsparcie można zastosować preparaty zawierające witaminy lub zioła, które pobudzą włosy do regeneracji. Zewnętrzne metody to stosowanie wysokiej jakości kosmetyków w postaci odżywek do włosów, szamponów i wcierek.
Trycholog może zaproponować różnego rodzaju zabiegi, które będą pobudzały wzrost mieszków włosowych. Wysoką skuteczność wykazuje mezoterapia igłowa skóry głowy, która polega na podaniu odpowiedniej mieszanki odżywczej. Jednym ze sposobów usunięcia efektów łysienia jest przeszczep włosów. Doświadczony specjalista to gwarancja najlepszych efektów zabiegu i znacznego zagęszczenia włosów.
Dr n. med. Piotr Turkowski
Chirurg plastyczny, lekarz medycyny estetycznej, trycholog, specjalista transplantacji włosów. Jedyny oficjalnie zarejestrowany w Warszawie członek międzynarodowej światowej organizacji chirurgii odtwórczej włosów (ISHRS), zrzeszającej najlepszych na świecie specjalistów w tej dziedzinie.
