U nas zapłacisz kartą
Wyprysk łojotokowy na twarzy - Przyczyny, Objawy i Skuteczne Metody Leczenia
Co to jest niacynamid?
W ostatnich latach na rynku kosmetycznym zaczęło pojawiać się coraz więcej produktów, w których substancją aktywną jest niacynamid. Co to takiego? Niacynamid to pochodna witaminy B3 i funkcjonuje również pod taką nazwą, a dodatkowo jest znana jako witamina PP i niacyna. Czy niacynamid to kwas? Niacyna to połączenie dwóch substancji: kwasu nikotynowego oraz amidu. Niacynamid odgrywa ważną rolę w m.in. w produkcji aminokwasów i kwasów nukleinowych. Niacyna jest produkowana przez nasz organizm, a dokładniej przez aminokwas znany jako tryptofan. Niestety witamina B3 produkowana jest w bardzo małych ilościach, przez co niezbędne jest dostarczanie jej naszemu organizmowi poprzez odpowiednią dietę i suplementację. Niacynamid znajdziesz w takich produktach jak:
- mięso
- ryby
- nabiał
- drożdże
- produkty z pełnego ziarna
- orzechy
Oprócz tego niacynamid odgrywa istotną rolę w ludzkim organizmie. Odpowiada za syntezę węglowodanów, aminokwasów czy hormonów płciowych, a ponadto stymuluje produkcję erytrocytów.
Egzema - jakie jednostki chorobowe obejmuje?
Egzema to potoczna nazwa na pewną grupę schorzeń dermatologicznych. Pacjenci pod pojęciem egzemy mają często na myśli następujące dermatozy:
- wyprysk kontaktowy (czyli kontaktowe zapalenie skóry) - w schorzeniu tym pod wpływem kontaktu z alergenem dochodzi do powstawania na skórze zmian zapalnych, mających postać grudek wysiękowych i pęcherzyków. Zmiany skórne mogą powstawać pod wpływem różnorodnych czynników, mających kontakt ze skórą. Do czynników, mogących wywoływać objawy należą niektóre metale, m.in. kobalt i nikiel (które znajdują się na przykład w guzikach ubrań) lub tworzywa sztuczne, guma, czy chrom (znajdujący się na przykład w zapałkach i barwnikach materiałów). Objawy choroby mogą również powodować niektóre kosmetyki czy farby do włosów,
- wyprysk zawodowy - najczęściej pojawia się na twarzy i dłoniach, pod wpływem kontaktu z metalami (chrom, nikiel, kobalt), składnikami gumy, ale i tworzywami epoksydowymi (epoksydy stosowane są w przemyśle lakierniczym czy elektrotechnicznym),
- wyprysk łojotokowy - u podłoża tej dermatozy leży występowanie łojotoku, choć przypadłość ta nie zawsze towarzyszy temu schorzeniu. Najczęstsza lokalizacja zmian skórnych w tym przypadku to owłosiona skóra głowy, twarz, okolice zauszne, a także okolice mostka i okolica międzyłopatkowa. Przyczyn występowania wyprysku łojotokowego upatruje się m. in. w infekcji grzybiczej i zaburzeniach hormonalnych,
- wyprysk potnicowy - najczęściej występuje na skórze dłoni i stóp. Zmiany skórne w tym przypadku przyjmują postać pęcherzyków. Objawy te mogą wynikać z narażenia na alergeny takie jak nikiel, czy kobalt. Co ciekawe, wykwity na dłoniach mogą towarzyszyć również grzybicy zlokalizowanej w obrębie stóp, co wynika z alergicznego odczynu na antygeny grzyba,
- atopowe zapalenie skóry (AZS) - to schorzenie również często potocznie nazywane jest egzemą. AZS to przewlekła choroba skóry, a w jej etiologii znaczącą rolę odgrywają zarówno czynniki genetyczne, immunologiczne, jak i środowiskowe. Objawy atopowego zapalenia skóry pojawiają się typowo już we wczesnym dzieciństwie.
Niacynamid w kosmetykach
W kosmetykach znajdziemy pod nazwą INCI Niacynamide. Jak można już zauważyć, substancja ta posiada bardzo wszechstronne działanie na skórę. Właśnie ze względu na to, a także to, że jest to substancja dobrze tolerowana przez skórę, niacynamid jest szeroko stosowany w kosmetologii. Oprócz wymienionych wyżej właściwości witamina B3 jest stosowana:
- przy regeneracji skóry – często używa się jej po zabiegach medycyny estetycznej, a także w przypadku nadmiernej ekspozycji na słońce (tylko na zdrową, nie uszkodzoną skórę)jako silny antyoksydant – wykazuje działanie neutralizujące na działanie wolnych rodników, a do tego uszkodzeń spowodowanych przez obecność stresu oksydacyjnego,
- w przypadku bardzo wymagających typów cer, ze skłonnością do różnych dermatoz, jak łuszczyca, trądzik różowaty, atopowe zapalenie skóry. To świetny wybór także w przypadku cery wrażliwej
- do wygładzenia i zrewitalizowania skóry, a ponadto nadania jej świeżego, promiennego wyglądu, dzięki czemu może być stosowany zarówno w kosmetykach do pielęgnacji twarzy na dzień, jak i na noc
Jak można zauważyć, niacynamid to istotny składnik w przypadku produktów przeciwzmarszczkowych, przeciw niedoskonałościom, nawilżających, regenerujących i łagodzących. Wchodzi w skład kremów, produktów do stosowania punktowego, toników czy preparatów do mycia twarzy. Jego zastosowanie jest szczególnie popularne w serach do twarzy. Przykładem takiego produktu jest HYALUROGEL Serum nawilżające z kwasem hialuronowym od marki Mixa. W składzie tego serum, wzbogaconym o niacynamid, możemy także znaleźć kwas hialuronowy i pantenol. To produkt idealny dla wymagającej i wrażliwej cery, przynoszący natychmiastowe ukojenie, zapewniający 24-godzinne* nawilżenie, a także poprawiający jej jędrność i elastyczność. Efekty stosowania tego serum stają się widoczne już po 4 tygodniach, *test instrumentalny
Niacynamid znajduje swoje zastosowanie również w przypadku preparatów zawierające filtry SPF ochrony przeciwsłonecznej. Jego obecność w takich produktach wynika z jego właściwości regenerujących oraz antyoksydacyjnego działania.
Diagnoza - jakie badania przeprowadza się przy podejrzeniu łojotokowego zapalenia skóry (ŁZS)
Rozpoznanie łojotokowego zapalenia skóry ustala się na podstawie badania dermatologicznego. W typowych przypadkach nie są wymagane żadne badania dodatkowe, lekarz rozpoznaje chorobę na podstawie charakterystycznego wyglądu zmian skórnych i informacji uzyskanych od pacjenta na temat przebiegu choroby. W uzasadnionych sytuacjach, zwłaszcza w przypadku różnicowania z łuszczycą lub zmianami skórnymi o charakterze wyprysku, może być konieczne wykonanie biopsji i pobranie wycinków do badania histopatologicznego.
U niemowląt leczenie łojotokowego zapalenia skóry (ŁZS) polega na stosowanie środków zmiękczających i nawilżających (emolientów), które wpływają na rozluźnienie łusek (np. olej mineralny, oliwa z oliwek lub wazelina). Dermokosmetyki te nanosi się na głowę dziecka przed kąpielą, a następnie spłukuje i pocierając ściereczką lub szczotką do włosów dla niemowląt można usunąć łuski.
Łagodne łojotokowe zapalenie owłosionej skóry głowy można leczyć dostępnymi bez recepty szamponami przeciwłupieżowymi (zawierającymi siarczek selenu, pirytionian cynku lub dziegcie). Korzystne może być także używanie szamponu z olejkiem z drzewa herbacianego. Długotrwałą kontrolę objawów może zapewnić stosowanie szamponów przeciwgrzybiczych zawierających ketokonazol lub cyklopiroks, które stosuje się codzienne lub przynajmniej 2–3 razy w tygodniu przez kilka tygodni, aż do uzyskania rezultatu. Następnie, w zapobieganiu nawrotom można stosować te szampony raz w miesiącu. Należy przestrzegać zaleceń dotyczących ich stosowania, m.in. zapewnić odpowiednio długi (ok. 5 min) czas pozostawienia ich na skórze głowy. W cięższej postaci choroby lekarz może zalecić stosowanie szamponu z glikokortykosteroidami.
W leczeniu łojotokowego zapalenia skóry twarzy i tułowia mają zastosowanie zarówno leki przeciwzapalne, jak i przeciwgrzybicze. Do leków przeciwzapalnych należą miejscowe glikokortykosteroidy (stosowane pod nadzorem lekarza) oraz inhibitory kalcyneuryny (takrolimus i pimekrolimus). Tę ostatnią grupę można stosować bezpiecznie nawet na skórę twarzy i przez dłuższy czas. W leczeniu zmian na owłosionej skórze głowy wykorzystuje się także pirytonian cynku, dziegcie, ichtiol czy siarkę. W bardziej nasilonych postaciach łojotokowego zapalenia skóry lekarz może rozważyć leczenie lekami przeciwgrzybiczymi stosowanymi doustnie.
Jak często występuje łojotokowe zapalenie skóry?
Szacuje się, że choroba może dotyczyć 3–5% populacji. Łojotokowe zapalenie skóry dotyczące twarzy oraz przedniej powierzchni klatki piersiowej jest częstą dolegliwością osób w wieku średnim i podeszłym. W przypadku niemowląt najczęściej występuje na owłosionej skórze głowy, ale może dotyczyć również środkowej części twarzy, klatki piersiowej oraz krocza. Jedną z możliwych, ale najczęściej rzadko występujących, postaci jest rozwój uogólnionego stanu zapalnego skóry, czyli erytrodemii. Czynniki genetyczne biorące udział w powstawaniu zmian skórnych nie zostały ustalone.
Fot. Łojotokowe zapalenie skóry (fot. Public Health Image Library)
Charakterystyczne dla wyprysku łojotokowego zmiany mają postać tłustych, szarożółtych łusek i strupów, zwykle mocno przylegających do podłoża, nierzadko z towarzyszącym nasilonym rumieniem i wysiękiem. Wykwity te pojawiają się na owłosionej skórze głowy (ciemieniucha), ale mogą się stopniowo rozszerzać, zajmując czoło, okolicę małżowin usznych, policzki, szyję, a nawet tułów i kończyny. W przypadku zajęcia fałdów skórnych można obserwować sączenie i powstawanie linijnych pęknięć. Stan zapalny i sączenie mogą sprzyjać nadkażeniom bakteryjnym i drożdżakowym. Dolegliwości świądowe są łagodne. Po kilku tygodniach, rzadziej po kilku miesiącach, zmiany skórne zaczynają się samoistnie cofać i ustępują bez pozostawienia śladu.