U nas zapłacisz kartą
Wyprysk atopowy u dorosłych - Przyczyny, Objawy i Skuteczne Metody Leczenia
Kontaktowe zapalenie skóry (wyprysk kontaktowy): przyczyny, objawy i leczenie
Kontaktowe zapalenie skóry (inaczej wyprysk kontaktowy) to miejscowa skórna reakcją nadwrażliwości w wyniku bezpośredniego kontaktu z określonymi substancjami chemicznymi lub drażniącymi. Wyprysk kontaktowy może mieć podłoże alergiczne, wynikać z podrażnienia, mieć związek z wykonywaną pracą (np. przewlekłym narażeniem dłoni na określoną substancję) lub ze światłem słonecznym. W leczeniu najważniejsze jest unikanie substancji powodujących wyprysk kontaktowy.
Wyprysk kontaktowy to choroba polegająca na tworzeniu się zmian skórnych pod wpływem kontaktu z alergenami kontaktowymi (są to często substancje chemiczne) u uczulonych na nie osób. Czasem potocznie mówi się na wyprysk kontaktowy „egzema”, co nie jest jednoznaczne z kontaktowym zapaleniem skóry, ponieważ słowo egzema oznacza wyprysk, czyli chorobę skóry o podłożu zapalnym niezwiązaną z zakażeniem, w której dochodzi do zapalenia jej wierzchnich warstw (naskórka i warstwy brodawkowatej skóry właściwej). Egzema nie jest więc nazwą konkretnej choroby, tylko określa rodzaj zmian skórnych, które występują w danej chorobie skóry.
- alergiczne – związane z odpowiedzią układu odpornościowego na alergeny,
- z podrażnienia – nie jest to prawdziwe uczulenie i takie zmiany mogą się pojawić u wszystkich osób, które mają kontakt, np. z silnymi substancjami używanymi w środkach czystości, farbami, lakierami, smarami, cementem,
- zawodowe – wywołane przez czynniki szkodliwe w miejscu pracy, w większości przypadków jest to kontaktowe zapalenie skóry (wyprysk kontaktowy) z podrażnienia,
- fotoalergiczne lub fototoksyczne – zapalenie skóry może być wywołane przez alergen lub substancję drażniącą powstającą dopiero po zadziałaniu światła słonecznego.
Czy AZS jest wyleczalne?
Atopowe zapalenie skóry u dzieci najczęściej ustępuje samoistnie w wieku przedszkolnym. Niekiedy jednak objawy AZS mogą nawracać do wieku dorosłego. Atopowe zapalenie skóry jest chorobą powstającą na skutek defektu skóry i zaburzenia jej szczelności, przez co objawy wyprysku atopowego mogą pojawiać się nawet po wielu latach bez zaostrzeń. Osoby z atopią mają większą skłonność do występowania innych chorób alergicznych, takich jak astma oskrzelowa, alergiczny nieżyt nosa oraz alergie pokarmowe.
Podstawą pielęgnacji skóry atopowej jest stosowanie preparatów nawilżających i natłuszczających. Dzięki nim możliwe jest zatrzymanie wody w skórze, co równocześnie zapobiega jej nadmiernemu przesuszaniu, które powoduje świąd. Do substancji łagodzących swędzenie skóry zalicza się m.in. leki antyhistaminowe czy preparaty zawierające mentol, o których wspomniano wyżej. Należy unikać drapania skóry, gdyż powoduje to powstanie uszkodzeń skóry i wzrost ryzyka nadkażenia bakteryjnego lub grzybiczego.
Pielęgnacja skóry z AZS u dzieci i dorosłych
Pielęgnacja skóry atopowej u osób dorosłych zależna jest od rozległości oraz nasilenia zmian skórnych. Główną rolę w leczeniu oraz profilaktyce zaostrzeń AZS odgrywa systematyczne i regularne stosowanie preparatów emolientowych oraz unikanie kontaktu z czynnikami uczulającymi. Skóra atopowa powinna być smarowana 3–4 razy dziennie, aby osiągnąć dobre efekty. Należy wybierać kosmetyki przeznaczone do skóry atopowej, które nie zawierają substancji uczulających.
W przypadku zaostrzenia objawów atopowego zapalenia, które objawia się powstawaniem grudek, zmian rumieniowych czy nasilonej lichenifikacji ze świądem, zaleca się zastosowanie preparatów o działaniu przeciwzapalnym, zwłaszcza glikokortykosteroidów lub inhibitorów kalcyneuryny miejscowo na skórę. Inhibitory kalcyneuryny można także stosować profilaktycznie w celu zapobiegania zaostrzeniom choroby, zgodnie z zaleceniami lekarza.
Co robić w razie wystąpienia objawów?
Natychmiast przerwij kontakt z substancją, którą podejrzewasz o wywołanie zmian – np. przemyj ręce po kontakcie z substancjami, które powodują objawy. W razie nasilonego świądu skóry możesz zażyć tabletkę leku przeciwhistaminowego (niektóre dostępne są bez recepty).
Wyprysk kontaktowy rozpoznaje się na podstawie charakterystycznego obrazu zmian skórnych oraz ustalenia związku pomiędzy ich pojawianiem się a np. pracą zawodową.
Wyprysk kontaktowy może przypominać wyprysk atopowy (atopowe zapalenie skóry) i inne mylone z nim choroby skóry. Najważniejszym badaniem w rozpoznaniu wyprysku kontaktowego są tzw. testy płatkowe. Polegają one na nałożeniu na skórę pleców małych krążków bibułek nasączonych różnymi substancjami wywołujących wyprysk kontaktowy (zawartymi w np. kosmetykach, gumie, metalach, lekach, tworzywach sztucznych). Pojawienie się pod ich wpływem zaczerwienienia, grudek czy pęcherzyków może oznaczać uczulenia na którą z tych substancji.
Co robić, aby uniknąć zachorowania?
Ponieważ wyprysk zawodowy często powodują alergeny występujące w miejscu pracy czy podczas prac domowych, warto się zabezpieczać przed kontaktem z nimi za pomocą np. rękawiczek czy odzieży ochronnej.
Zobacz także
Alergia na chrom Chrom należy do najważniejszych alergenów kontaktowych. Wyprysk wywołany przez ten metal przebiega bardzo ciężko i zwykle trwa długo, nierzadko nawet dziesiątki lat.
Alergia na kobalt Kobalt należy do najczęstszych alergenów kontaktowych, przy czym uczula on różne grupy osób, w tym zarówno dzieci, jak i robotników z wypryskiem zawodowym.
Alergia na nikiel Najczęściej uczula nikiel znajdujący się w biżuterii, guzikach jeansów, sprzączkach pasków, a niekiedy również nożycach, sztućcach i innych wyrobach metalowych.
Alergeny kontaktowe Do najczęstszych alergenów kontaktowych w Polsce należą nikiel i chrom. Coraz częstsze jest też uczulenie na perfumy i aminy aromatyczne.
Wybrane treści dla Ciebie
Testy skórne Testy skórne to najważniejsze badanie wykorzystywane w diagnostyce alergii. Pozwalają one na proste, szybkie i bezpieczne potwierdzenie uczulenia na różne alergeny.
Próba prowokacyjna z alergenem Próba wykonywana jest w celu stwierdzenia, czy dana osoba jest uczulona na konkretny alergen. Badanie wykonuje się stosunkowo rzadko. Zwykle wtedy, gdy innymi metodami nie udało się potwierdzić nadreaktywności oskrzeli i (lub) uczulenia na konkretny alergen, a wynik badania ma znaczenie dla rozpoznania choroby.
Leczenie AZS – pielęgnacja
W celu ustalenia sposobu leczenia AZS pacjent powinien zgłosić się do dermatologa lub alergologa. Istotny element terapii stanowi unikanie czynników drażniących, a także właściwa pielęgnacja skóry. Leczenie atopowego zapalenia skóry wymaga od chorego dużej dyscypliny i sumiennego stosowania się do zaleceń lekarza.
Lekarz może polecić pacjentowi:
- regularne stosowanie preparatów aptecznych z zawartością mocznika i ceramidów,
- branie krótkich (ok. 5-minutowych) kąpieli w temperaturze 27–30 stopni,
- stosowanie środków do kąpieli bez zawartości siarczanów, barwników i cząstek zapachowych, o lekko kwaśnym pH,
- dodawanie do kąpieli oliwy z oliwek lub parafiny, co pozwoli wzmocnić barierę ochronną skóry,
- natłuszczanie skóry w ciągu 5 minut od zakończenia kąpieli, aby zapobiec parowaniu i wysychaniu naskórka,
- stosowanie preparatów przywracających prawidłową funkcję bariery naskórkowej na całe ciało dziecka od chwili jego narodzin.