U nas zapłacisz kartą
Przyczyny i leczenie czerwonych plam na ciele - Wysypka - objawy, diagnoza i porady
Inne zmiany na skórze dziecka – wybroczyny, trądzik niemowlęcy, potówki
Z wysypką u dziecka można pomylić wybroczyny lub zmiany powstające w wyniku skazy naczyniowej, np. w przebiegu plamicy Schoenleina-Henocha. Objawem różnicującym wysypkę od wybroczyn lub zmian naczyniowych jest tzw. „test szklanki”. Sprawdzamy w nim, czy wykwity bledną pod uciskiem, czy też nie. Wysypka, w przeciwieństwie do wybroczyn i skazy naczyniowej, blednie pod uciskiem.
Wybroczyny na skórze są objawem niepokojącym, zwłaszcza jeżeli są liczne. Mogą one świadczyć o małopłytkowości (pojawiającej się też np. w przebiegu białaczki) lub o posocznicy.
Zmiany naczyniowe w plamicy Schoenlneina-Henocha mają charakter wylewów krwotocznych (czasem drobnych, czasem większych) i lokalizują się głównie na pośladkach i na nogach (na wyprostnych powierzchniach kończyn dolnych) – mylnie mogą być opisywane jako wysypka na nogach u dziecka czy wysypka na udach u dziecka.
Zmiany skórne nie zawsze są groźne, chociaż potrafią zaniepokoić rodzica. Częstym problemem konsultacji pediatrycznych u niemowląt jest trądzik niemowlęcy. Wysypka przypomina trądzik nastolatków. Ma on postać czerwonych krostek na twarzy niemowlaka (np. na czole, na brodzie). Jest on całkowicie niegroźny, ale potrafi zaniepokoić rodziców. Problematyczne potrafią być też zupełnie niegroźne potówki zwykłe, opisywane jako „czerwone plamki na ciele niemowlaka”, czasem jako „czerwone plamki na plecach u dziecka”. Potówki najczęściej lokalizują się na karku i na plecach. Za wysypkę mylnie mogą być brane ślady po ukąszeniu owada.
Z kolei przewlekłe pocieranie skóry i tym samym – tworzenie na niej otwartych ran, wynika często ze stresu. Towarzyszy też zaburzeniu nerwowemu – dermatillomanii.
Wykwity pierwotne
Plama
Fot. 1. Plamy (bielactwo nabyte), w centrum widoczna nadżerka pokryta strupem
Fot. 2. Plamy rumieniowe
Plama to zmiana zabarwienia skóry na ograniczonej powierzchni, leżąca w poziomie skóry, tj. niewyczuwalna przy dotyku. Plamy mogą mieć różną wielkość, kolor i lokalizację. Mogą też towarzyszyć im różne objawy – świąd, pieczenie, łuszczenie się skóry, nadmierne ucieplenie skóry w okolicy plamy. Jeśli plamy występują na całym ciele, mówimy o wysypce (lub osutce) i opisujemy jej cechy charakterystyczne, np. wysypka drobnoplamista (kiedy plamy są niewielkie). Plamy mogą się zlewać się w większe ogniska, a także ulegać ewolucji – zmiana skórna, która początkowo była np. grudką lub pęcherzem może się zmienić w plamę.
1. Plamy z zaburzeń ukrwienia
- plamy rumieniowe: małe, najczęściej liczne wykwity, mogące się zlewać i tworzyć zmiany o charakterze wielokolistym, obrączkowatym. Obserwuje się je często w przebiegu chorób zakaźnych (orda, różyczka, płonica) i w wysypkach (osutkach) polekowych
- rumienie są wykwitami większymi od plam rumieniowych. Mogą mieć charakter przelotny, czyli chwilowy, ustępujący bez leczenia – związane są ze zwiększonym przepływem krwi przez naczynia skórne (np. rumień emocjonalny, rumień wywołany przez związki naczyniorozszerzające) lub trwały – najczęściej w wyniku przekrwienia związanego ze stanem zapalnym, np.: odczyn fototoksyczny i fotoalergiczny, róża
- erytrodermia jest uogólnionym stanem zapalnym skóry. Skóra jest zaczerwieniona jednolicie na większej powierzchni, obrzęknięta z nadmiernym złuszczaniem naskórka. Częstymi objawami towarzyszącymi są świąd, niekiedy powiększenie węzłów chłonnych, podwyższona temperatura, dreszcze, złe samopoczucie.
Wykwity wtórne
Nadżerka jest powierzchownym ubytkiem naskórka, który ustępuje bez pozostawienia blizny. Nadżerki tworzą się w miejscu wykwitów pierwotnych: pęcherzyków, pęcherzy, krost, sączących grudek.
Przeczos
Fot. 9. Przeczos
Przeczos linijny ubytek naskórka będący następstwem drapania. Odmiennie niż nadżerki, przeczosy występują w skórze niezmienionej na skutek mechanicznych urazów.
Pęknięcie, szczelina
Pęknięcie, szczelina jest płytkim linijnym ubytkiem skóry dotyczącym głównie naskórka. Występuje w okolicach, gdzie skóra narażona jest na napinanie i rozciąganie (okolica otworów naturalnych, brodawek sutkowych, dużych stawów). Czynnikami predysponującymi do pęknięć są: suchość skóry i jej wzmożone rogowacenie (rogowiec dłoni i stóp), obrzęk i stan zapalny (wyprzenia drożdżakowe, grzybica stóp międzypalcowa).
Rozpadlina
Rozpadlina różni się od pęknięcia głębszym usadowieniem, sięgającym do skóry właściwej. Zmiany te łatwiej ulegają wtórnemu zakażeniu, goją się z pozostawieniem blizny.
Łuska
Fot. 10. Łuska
Fot. 11. Strup
Fot. 12. Owrzodzenie
Łuska jest wykwitem powstającym w wyniku niepełnego oddzielania się powierzchownych, zrogowaciałych warstw naskórka.
Ze względu na wielkość łusek wyróżniamy: złuszczanie otrębiaste (łupież skóry owłosionej głowy, przyłuszczyca plackowata drobnoogniskowa, odra) i złuszczanie płatowe (erytrodermie, płonica, choroba Kawasakiego).
Strup
Strup – wykwit powstający na skutek zasychania na powierzchni skóry płynu surowiczego, ropnego lub surowiczo-krwawego z resztkami rozpadłych komórek, krwinek i bakterii. Następstwem strupów pokrywających nadżerki są przejściowe przebarwienia, natomiast pokrywających owrzodzenia – blizny.
Czerwone plamy na ciele – nieswędzące
Znaczna część czerwonych zmian na skórze niesie za sobą także ryzyko wystąpienia świądu. Nie zawsze jednak tak jest. Czasem kropkom i plamom nie towarzyszy uczucie podrażnienia czy swędzenia. Na nieswędzące zmiany jednak warto zwracać baczniejszą uwagę.
Skóra naczynkowa a czerwone plamy na skórze
Nieswędzące plamy na ciele często pojawiają się u osób ze skórą naczynkową. To rodzaj cery, który jest niezwykle wrażliwy. Może być podatny zarówno na warunki stresowe, jak i nieodpowiednio dobrane kosmetyki oraz czynniki zewnętrzne (słońce, zmienna temperatura czy wiatr).
Delikatne, czerwonawe zmiany to wynik rozszerzania się i pękania naczyń krwionośnych. Przebarwienia pojawiają się szczególnie w obrębie twarzy i szyi, gdzie skóra jest cieńsza. Mogą także występować czerwone plamy na klatce piersiowej.
Zmiany skórne na dłoniach – rumień
Czerwone plamy nieswędzące mogą być związane z występowaniem tzw. rumienia dłoniowego. Skąd się bierze i czym charakteryzuje się ta zmiana skórna? Jak wskazuje nazwa, rumień dłoniowy obejmuje powierzchnię dłoni (głównie kłębik, kłąb i opuszki palców).
Związany jest ze zwiększonym pompowaniem krwi, które prowadzi do rozszerzania się naczyń krwionośnych włosowatych. Takie czerwone plamy na ciele to często wynik zbyt dużego stężenia estrogenów. Rumień na dłoniach może być objawem schorzeń, którymi są:
- reumatoidalne zapalenie stawów,
- łuszczyca,
- schorzenia wątroby.
Pęcherzyki i bąble na skórze dziecka – przyczyny wykwitów
Pęcherzyk i pęcherz to wypukłe wykwity wypełnione treścią surowiczą. Obserwując wysypkę pęcherzykową lub pęcherzową, można podejrzewać:
- ospę wietrzną (tzw. wiatrówkę) – charakterystyczne cechy dla wysypki przy ospie to: lokalizacja zmian (wysypka na całym ciele dziecka włącznie z, co charakterystyczne, owłosioną skórą głowy, objęcie również śluzówek) oraz polimorfizm zmian, czyli obecność różnych wykwitów (plamka, grudka, pęcherzyk, strup) równoczasowo. W przebiegu choroby występują gorączka i wysypka,
- półpasiec – charakterystyczna dla półpaśca jest wysypka układająca się liniowo wzdłuż dermatomu. Jej pojawienie się poprzedza świąd skóry, ból, dyskomfort, mrowienie,
Zdjęcie wysypki przy półpaścu – Mariegriffiths – CC BY-SA 3.0
- opryszczkę i opryszczkowe zapalenie skóry – opryszczka u dziecka obejmuje zwykle pojedynczy pęcherzyk na wardze. Opryszczkowe zapalenie skóry dotyczy najczęściej dzieci z atopowym zapaleniem skóry i objawia się uogólnioną pęcherzykową wysypką z tendencją do pękania pęcherzy i tworzenia nadżerek, zmiany znajdują się także na śluzówkach,
- chorobę dłoni, stóp i jamy ustnej (potocznie nazywaną chorobą bostońską) – charakterystyczna jest lokalizacja zmian: pojawia się wysypka na dłoniach, stopach i wokół ust (rodzice czasem błędnie opisują wysypkę jako „krostki na nogach, rękach i buzi”),
- SSSS – gronkowcowe złuszczające zapalenie skóry – jest to ciężka choroba występująca głównie u noworodków, z obecnością licznych pęcherzy ulegających tzw. objawowi Nikolskiego (spełzanie naskórka przy potarciu),
