U nas zapłacisz kartą
Zespół Sjögrena a wypadanie włosów - Przyczyny, Objawy i Metody Leczenia
Zespół Sjögrena - diagnostyka
Jak zwykle kluczowy jest podstawowy element badania lekarskiego, czyli wywiad, odsłaniający dotychczasową historię medyczną, objawy, występowanie chorób w rodzinie. Współwystępowanie z suchością takich objawów, jak:
- bóle i obrzęki stawów,
- przewlekłe zmęczenie,
- kamica nerek bądź pęcherzyka żółciowego,
powinno skłonić lekarza do szukania wspólnego mianownika, a więc dalszej diagnostyki.
Badanie fizykalne może nie ujawnić przyczyny dolegliwości, poza stwierdzeniem podsychających śluzówek, zaczerwienienia oka. Mogą zwracać uwagę powiększone ślinianki, obwodowe węzły chłonne. Ważnym elementem badania fizykalnego jest osłuchanie płuc, dzięki któremu można wstępnie podejrzewać zmiany śródmiąższowe z włóknieniem włącznie (trzeszczenia u podstawy płuc).
Badania laboratoryjne trzeba zacząć od podstaw, jak:
- morfologia krwi,
- OB,
- czynnik reumatoidalny (RF),
- proteinogram,
- enzymy wątrobowe,
- kreatynina,
- badanie ogólne moczu.
W zespole Sjögrena występują m.in.:
- podwyższone stężenie gammaglobulin,
- przyspieszone OB (często przy prawidłowym stężeniu CRP),
- dodatni czynnik reumatoidalny,
- obniżenie liczby płytek krwi,
- leukopenia,
- niekiedy niedokrwistość chorób przewlekłych,
- mogą być obecne krioglobuliny.
Aby wykluczyć inne choroby, które mogą dawać podobne objawy suchości, należy sprawdzić stężenie hormonów tarczycy, enzymów wątrobowych, obecność przeciwciał HCV i antygenu HBs.
Pacjent powinien też trafić do okulisty, który podda go m.in. testom pozwalającym ocenić nasilenie objawów suchego oka (test Schirmera, barwienie powierzchni oka zielenią lizaminową i fluoresceiną, test przerwania filmu łzowego). Do ustalenia rozpoznania zespołu Sjögrena konieczne jest potwierdzenie suchości właśnie w testach okulistycznych (dwóch pierwszych wymienionych).
Co to jest zespół Sjögrena? Objawy, przyczyny, diagnostyka i sposoby leczenia. Czy zespół Sjögrena jest uleczalny?
Choroby autoimmunologiczne można określić mianem “schorzeń współczesnych czasów” – ich rozpowszechnienie w populacji gwałtownie rośnie i są rozpoznawane u coraz młodszych pacjentów. Istotą schorzeń autoimmunologicznych (inaczej określanych jako “choroby z autoagresji”) jest nadmierna, nieprawidłowa reakcja układu immunologicznego. Nasz układ odpornościowy błędnie rozpoznaje własne komórki jako obce i zaczyna je zwalczać, co prowadzi do wystąpienia różnorodnych objawów klinicznych. Drugą co do częstości występowania w populacji (po reumatoidalnym zapaleniu stawów) chorobą o podłożu autoimmunologicznym jest zespół Sjögrena. Jak objawia się to schorzenie i czy jest ono uleczalne?
Zespół Sjögrena jest to przewlekłe schorzenie zapalne o podłożu autoimmunologicznym, charakteryzujące się występowaniem nacieków z limfocytów w obrębie gruczołów wydzielania zewnętrznego (najczęściej w obrębie gruczołów łzowych i ślinianek) i upośledzenia ich czynności, co powoduje niedostateczne wydzielanie łez i suchość w jamie ustnej. Poza typowymi objawami suchości, w przebiegu choroby może dojść do zajęcia innych układów i narządów, m.in. nerek, układu oddechowego, kostno-stawowego, pokarmowego i skóry. Częstość występowania zespołu Sjögrena szacuje się na 0,5 – 5% populacji światowej. Aż 90% wszystkich chorych stanowią kobiety, a schorzenie to najczęściej diagnozowane jest około 50 roku życia. Nazwa schorzenia pochodzi od nazwiska szwedzkiego okulisty, Henrika Sjögrena, który po raz pierwszy opisał przypadek pacjentki ze współistniejącymi objawami zapalenia spojówek i rogówki, zapalenia błony śluzowej jamy ustnej i zapalenia stawów.
*limfocyty – komórki zaliczane do białych krwinek, odpowiedzialne za udział w procesach odpornościowych. W przebiegu chorób autoimmunologicznych dochodzi do powstawania tzw. autoreaktywnych limfocytów, które mylnie rozpoznają komórki własne organizmu jako obce i zaczynają je niszczyć, co prowadzi do wystąpienia objawów choroby.
Zespół Sjögrena: badania
Wczesne rozpoznawanie zespołu suchości jest możliwe dzięki badaniom laboratoryjnym, takim jak morfologia krwi i badania na przeciwciała ANA (anty-Ro i anty-La). U chorych występuje podwyższony poziom gammaglobulin, niedokrwistość i leukopenia.
Stopień nasilenia objawu suchości sprawdza się zwykle testem Schirmera, oceniającym ilość wydzielanych łez.
Pomocne są także test Saxona, czyli pomiar ilości wytwarzanej śliny (u chorego ilość ta jest znacznie zmniejszona) i sialografia (badanie przewodów ślinowych z kontrastem).
Kobiety w ciąży, u których stwierdzono zespół Sjögrena, wymagają specjalistycznej opieki. Niezbędny jest wtedy monitoring serca płodu. Przeciwciała mogą bowiem przechodzić przez łożysko i wywołać u dziecka wrodzony blok serca.
Można przeprowadzić również test krystalizacji śliny i łez – w zespole Sjögrena krystalizacja jest nieprawidłowa ze względu na zmieniony skład śliny i łez.
Wykonuje się także badania obrazowe, takie jak scyntygrafię z wykorzystaniem izotopu promieniotwórczego i ultrasonografię ślinianek.
W diagnostyce niezbędne mogą się okazać badanie mikroskopowe (biopsja gruczołu śluzowego) i barwienie rogówki za pomocą różu bengalskiego, co umożliwia odróżnienie zespołu Sjögrena od innych chorób, których objawem jest suchość oczu.
Jak często występuje zespół Sjögrena?
Trudności w rozpoznawaniu zespołu i związane z nim bardzo liczne objawy powodują, że nie można dokładnie ocenić częstości jego występowania. Według różnych źródeł częstość ta mieści się w wartościach od 0,5 do 5% populacji. Większość chorych stanowią kobiety, wiek zachorowania przypada najczęściej na 5. i 6. dekadę życia.
Objawy zespołu Sjögrena dzieli się na te, które zależą od zmian w obrębie gruczołów (głównie łzowych i ślinowych) i objawy pozagruczołowe.
Objawy gruczołowe
Zapalenie gruczołów łzowych powoduje niedostateczne wydzielanie łez, co prowadzi do „suchego” zapalenia spojówek (uczucie „piasku” pod powiekami, pieczenie, światłowstręt) i rogówki. Niedostateczne wydzielanie śliny powoduje suchość w jamie ustnej, szybko postępującą próchnicę zębów. Obserwuje się często powiększenie ślinianek przyusznych, rzadziej podżuchwowych - mogą one być bolesne.
Objawy „pozagruczołowe”
Objawy ze strony układu oddechowego są wynikiem braku wydzieliny śluzowej w drogach oddechowych i powstawania nacieków zapalnych w obrębie płuc. Dochodzi do częstych zakażeń. Objawom tym może towarzyszyć zapalenie ucha środkowego.
Niedostateczna ilość śliny i jej nieprawidłowy skład przyczyniają się do trudności w żuciu pokarmów, ich wstępnym trawieniu i połykaniu. Często występują nudności, bóle w nadbrzuszu, w gastroskopii widoczne jest zapalenie błony śluzowej żołądka.
Zespołowi Sjögrena mogą towarzyszyć stany zapalne w obrębie wątroby. Często towarzyszącą chorobą jest niedoczynność tarczycy (choroba Hashimoto). Do zmian zapalnych dochodzi także w nerkach.
Częste są objawy „ogólne” związane z układem nerwowym - uczucie zmęczenia, zaburzenia snu. Dochodzi do uszkodzenia nerwów obwodowych, ośrodkowego układu nerwowego (porażenie połowicze, zapalenie rdzenia kręgowego). Trudne jest odróżnienie niektórych objawów od występujących w przebiegu stwardnienia rozsianego. Objawy ze strony układu ruchu w przebiegu zespołu Sjögrena to ból i zapalenie stawów, ból mięśni. Zespół może także „nakładać się” na reumatoidalne zapalenie stawów.
