U nas zapłacisz kartą
Zespół Sjögrena a wypadanie włosów - Przyczyny, Objawy i Metody Leczenia
Przyczyny zespołu Sjögrena
Przyczyna występowania zespołu Sjögrena, tak jak większości schorzeń autoimmunologicznych, jest nieznana. W jego rozwoju podejrzewa się udział czynników genetycznych, środowiskowych, a także infekcji wirusowych. Wtórny zespół Sjögrena powstaje na skutek towarzyszącej mu, innej choroby o podłożu autoimmunologicznym. W gruczołach zewnątrzwydzielniczych, ale także w wielu narządach wewnętrznych, dochodzi do powstawania nacieków zapalnych złożonych głównie z limfocytów. Tworzenie nacieków i przewlekły proces zapalny prowadzi do zaburzenia czynności wydzielniczej gruczołów, co klinicznie najczęściej manifestuje się uogólnionym “zespołem suchości”. U części chorych limfocyty ulegają nadmiernej, niekontrolowanej proliferacji (namnażaniu), co może prowadzić do rozwoju chłoniaków – nowotworów złośliwych wywodzących się z układu chłonnego (limfatycznego).
Czy wiesz że: w terminologii medycznej suchość w jamie ustnej określana jest mianem kserostomii, a zespół suchego oka - kseroftalmii?
Zespół Sjögrena (zespół suchości): objawy
Objawy Zespołu Sjögrena dzielimy na dwie grupy: objawy związane z zajęciem gruczołów wydzielania zewnętrznego i pozagruczołowe, związane z zajęciem narządów wewnętrznych.
Do pierwszej grupy zaliczamy objawy zaburzenia pracy gruczołu łzowego:
- kseroftalmia, czyli suchość rogówki i spojówek odczuwane jako "piasek" pod powiekami
- uczucie pieczenia i drapania oczu
- zaczerwienienie spojówek
- nadwrażliwość oczu na światło i dym papierosowy
- kserostomia, czyli suchość w jamie ustnej i związane z tym trudności w żuciu i połykaniu pokarmów
Objawy zaburzenia funkcji ślinianek:
- suchość w ustach
- problemy z żuciem i połykaniem jedzenia
- problemy z mową
- utrata lub zaburzenia smaku i węchu
- szybko postępująca próchnica zębów
- zakażenie grzybicze jamy ustnej
- pogłębiające się bruzdy na języku i wargach
W wyniku tych zaburzeń może się pojawić suchość w nosie i gardle prowadząca do zapalenia zatok, zapalenia oskrzeli lub zapalenia płuc. U kobiet może dodatkowo pojawić się suchość pochwy, która powoduje pieczeniem i dyskomfort w czasie stosunku.
Charakterystyczny jest również tzw. objaw Raynauda - sinienie rąk połączone z bólem palców (nasilane przez niską temperaturę i emocje).
Objawy pozagruczołowe to dolegliwości stawowe podobne do występujących w reumatoidalnym zapaleniu stawów, powiększenie węzłów chłonnych, zmiany w płucach, nerkach, zapalenie trzustki lub tarczycy.
Objawy, które powinny zaalarmować, bo mogą wskazywać na zespół Sjögrena
Pacjenci (a częściej pacjentki) zgłaszają się do lekarza z dokuczliwymi objawami: „suchego oka”, wysuszonymi śluzówkami gardła, krtani (w efekcie pojawiać się mogą infekcje, chrypka i kaszel), nosa, pochwy. Często też skarżą się na przewlekłe zmęczenie, którego nie mogą wytłumaczyć codzienną aktywnością czy obowiązkami.
Jak zauważa dr n. med. Maria Maślińska z Narodowego Instytutu Geriatrii, Reumatologii i Rehabilitacji w Warszawie, tych objawów nigdy nie należy lekceważyć, choć mogą mieć one wiele przyczyn: „Brak łez może być wynikiem długotrwałej pracy przy komputerze, zwłaszcza w klimatyzowanym pomieszczeniu, ale też przyjmowania leków, choćby blokujących receptory beta adrenergiczne czy doustnych środków antykoncepcyjnych i niektórych leków przeciwdepresyjnych. Pojedynczy objaw nie oznacza jeszcze rozpoznania choroby”.
Diagnostyka i rozpoznanie zespołu Sjögrena
W diagnostyce zespołu Sjögrena wykonuje się badania laboratoryjne, obrazowe oraz okulistyczne, a także histopatologiczne – biopsję gruczołu ślinowego.
W badaniach laboratoryjnych najczęściej stwierdza się:
- niedokrwistość (wynikającą z przewlekłego procesu zapalnego, jest to tzw. niedokrwistość chorób przewlekłych),
- leukopenię – obniżenie poziomu białych krwinek,
- obecność przeciwciał charakterystycznych dla zespołu Sjögrena – najbardziej typowe dla tej jednostki chorobowej przeciwciała to anty-Ro i anty-La. Przeciwciała te skierowane są przeciwko elementom jądra komórkowego.
*przeciwciała – białka wytwarzane w organizmie człowieka pod wpływem antygenów, czyli substancji rozpoznawanych przez komórki układu odpornościowego jako obce. W chorobach autoimmunologicznych organizm produkuje autoprzeciwciała, czyli przeciwciała skierowane przeciwko własnym komórkom.
*jądro komórkowe – najważniejszy element komórki, zawierający jej materiał genetyczny – DNA.
Do badań obrazowych wykonywanych w procesie diagnostycznym zespołu Sjögrena zaliczamy:
- sialografię – kontrastowe badanie rentgenowskie (RTG) przewodów gruczołowych i miąższu ślinianek. W przypadku zespołu Sjögrena w badaniu tym widoczne są nieregularne poszerzenia i zwężenia przewodów gruczołowych (wynikają one z procesu zapalnego),
- scyntygrafię ślinianek – jest to badanie izotopowe, czyli wykorzystujące właściwości emisji promieniowania przez niektóre pierwiastki. Polega ono na podaniu pacjentowi odpowiedniej substancji promieniotwórczej (najczęściej technetu, jodu lub galu) drogą dożylną, której proces wydzielania i rozmieszczenie w śliniankach rejestruje specjalna kamera. Badanie to trwa około 30 minut, a w połowie badania pacjent proszony jest o wypicie przez słomkę soku z cytryny – ma on za zadanie pobudzić wydzielanie śliny, przez co możliwe jest lepsze zobrazowanie ślinianek. Po zakończeniu badania pacjent powinien wypić dużą ilość płynów, aby usprawnić wypłukiwanie substancji promieniotwórczej z organizmu. Scyntygrafia przeciwwskazana jest u kobiet w ciąży oraz karmiących piersią,
- badanie ultrasonograficzne (USG) ślinianek przyusznych i podżuchwowych – pozwala ocenić wielkość i budowę ślinianek, a także wykryć powiększenie węzłów chłonnych w tej okolicy.
