U nas zapłacisz kartą
Zespół Sjögrena a wypadanie włosów - Przyczyny, Objawy i Metody Leczenia
Zespół Sjögrena (zespół suchości): leczenie
W leczeniu uwaga jest skupiona na ochronie narządu wzroku, między innymi poprzez stosowanie tzw. sztucznych łez, składających się z metylocelulozy albo alkoholu poliwinylowego. Niekiedy stosuję się pilokarpinę, chlorochinę a czasem glikokortykosteroidy lub inne leki immunosupresyjne.
Lekarzem zajmującym się leczeniem choroby jest reumatolog.
Dziennikarka specjalizująca się w tematyce zdrowotnej, a zwłaszcza obszarach medycyny, ochrony zdrowia i zdrowego odżywiania. Autorka newsów, poradników, wywiadów z ekspertami i relacji. Uczestniczka największej Ogólnopolskiej Konferencji Medycznej "Polka w Europie", organizowanej przez Stowarzyszenie "Dziennikarze dla Zdrowia", a także specjalistycznych warsztatów i seminariów dla dziennikarzy realizowanych przez Stowarzyszenie.
Co to jest zespół Sjögrena? Objawy, przyczyny, diagnostyka i sposoby leczenia. Czy zespół Sjögrena jest uleczalny?
Choroby autoimmunologiczne można określić mianem “schorzeń współczesnych czasów” – ich rozpowszechnienie w populacji gwałtownie rośnie i są rozpoznawane u coraz młodszych pacjentów. Istotą schorzeń autoimmunologicznych (inaczej określanych jako “choroby z autoagresji”) jest nadmierna, nieprawidłowa reakcja układu immunologicznego. Nasz układ odpornościowy błędnie rozpoznaje własne komórki jako obce i zaczyna je zwalczać, co prowadzi do wystąpienia różnorodnych objawów klinicznych. Drugą co do częstości występowania w populacji (po reumatoidalnym zapaleniu stawów) chorobą o podłożu autoimmunologicznym jest zespół Sjögrena. Jak objawia się to schorzenie i czy jest ono uleczalne?
Zespół Sjögrena jest to przewlekłe schorzenie zapalne o podłożu autoimmunologicznym, charakteryzujące się występowaniem nacieków z limfocytów w obrębie gruczołów wydzielania zewnętrznego (najczęściej w obrębie gruczołów łzowych i ślinianek) i upośledzenia ich czynności, co powoduje niedostateczne wydzielanie łez i suchość w jamie ustnej. Poza typowymi objawami suchości, w przebiegu choroby może dojść do zajęcia innych układów i narządów, m.in. nerek, układu oddechowego, kostno-stawowego, pokarmowego i skóry. Częstość występowania zespołu Sjögrena szacuje się na 0,5 – 5% populacji światowej. Aż 90% wszystkich chorych stanowią kobiety, a schorzenie to najczęściej diagnozowane jest około 50 roku życia. Nazwa schorzenia pochodzi od nazwiska szwedzkiego okulisty, Henrika Sjögrena, który po raz pierwszy opisał przypadek pacjentki ze współistniejącymi objawami zapalenia spojówek i rogówki, zapalenia błony śluzowej jamy ustnej i zapalenia stawów.
*limfocyty – komórki zaliczane do białych krwinek, odpowiedzialne za udział w procesach odpornościowych. W przebiegu chorób autoimmunologicznych dochodzi do powstawania tzw. autoreaktywnych limfocytów, które mylnie rozpoznają komórki własne organizmu jako obce i zaczynają je niszczyć, co prowadzi do wystąpienia objawów choroby.
Objawy zespołu Sjögrena
Objawy występujące w przebiegu zespołu Sjögrena możemy podzielić na:
- związane ze zmianami w gruczołach (głównie ślinowych i łzowych),
- pozagruczołowe.
Objawy gruczołowe
Najbardziej charakterystycznymi i najczęstszymi objawami zespołu Sjögrena są zmiany w postaci suchości rogówki i spojówek, spowodowane obecnością nacieków limfocytarnych w obrębie gruczołów łzowych. Duża liczba komórek zapalnych (limfocytów) w obrębie gruczołu prowadzi do jego destrukcji i upośledzenia wydzielania łez, co klinicznie manifestuje się:
- uczuciem “piasku” pod powiekami,
- pieczeniem i kłuciem oczu,
- nadwrażliwością na światło, wiatr, dym papierosowy, klimatyzację.
Chorzy z reguły nie określają tych objawów jako uczucie suchości, lecz szeroko pojęty dyskomfort w obrębie oczu, z którym zgłaszają się do okulisty. W badaniu lekarskim najczęściej stwierdza się zaczerwienienie spojówek (przekrwienie oczu). Długotrwające upośledzenie wydzielania łez jest stanem niebezpiecznym, gdyż łzy są niezbędne do nawilżania i odżywiania powierzchni rogówki, a ich niedobór może prowadzić do powstania owrzodzeń rogówki (ubytków nabłonka pokrywającego rogówkę). Zmiany te mogą prowadzić do trwałego upośledzenia widzenia.
W zespole Sjögrena bardzo często zajęte są także gruczoły ślinowe (tzw. ślinianki). Jak sama nazwa wskazuje, ich główną funkcją jest produkcja śliny, która uczestniczy w początkowym procesie trawienia. W organizmie występują następujące rodzaje ślinianek (są one parzyste):
- przyuszne,
- podżuchwowe,
- podjęzykowe.
Ponadto w błonie śluzowej jamy ustnej i gardła zlokalizowane są liczne, drobne gruczoły ślinowe, których najwięcej znajduje się na podniebieniu.
Diagnostyka i rozpoznanie zespołu Sjögrena
W diagnostyce zespołu Sjögrena wykonuje się badania laboratoryjne, obrazowe oraz okulistyczne, a także histopatologiczne – biopsję gruczołu ślinowego.
W badaniach laboratoryjnych najczęściej stwierdza się:
- niedokrwistość (wynikającą z przewlekłego procesu zapalnego, jest to tzw. niedokrwistość chorób przewlekłych),
- leukopenię – obniżenie poziomu białych krwinek,
- obecność przeciwciał charakterystycznych dla zespołu Sjögrena – najbardziej typowe dla tej jednostki chorobowej przeciwciała to anty-Ro i anty-La. Przeciwciała te skierowane są przeciwko elementom jądra komórkowego.
*przeciwciała – białka wytwarzane w organizmie człowieka pod wpływem antygenów, czyli substancji rozpoznawanych przez komórki układu odpornościowego jako obce. W chorobach autoimmunologicznych organizm produkuje autoprzeciwciała, czyli przeciwciała skierowane przeciwko własnym komórkom.
*jądro komórkowe – najważniejszy element komórki, zawierający jej materiał genetyczny – DNA.
Do badań obrazowych wykonywanych w procesie diagnostycznym zespołu Sjögrena zaliczamy:
- sialografię – kontrastowe badanie rentgenowskie (RTG) przewodów gruczołowych i miąższu ślinianek. W przypadku zespołu Sjögrena w badaniu tym widoczne są nieregularne poszerzenia i zwężenia przewodów gruczołowych (wynikają one z procesu zapalnego),
- scyntygrafię ślinianek – jest to badanie izotopowe, czyli wykorzystujące właściwości emisji promieniowania przez niektóre pierwiastki. Polega ono na podaniu pacjentowi odpowiedniej substancji promieniotwórczej (najczęściej technetu, jodu lub galu) drogą dożylną, której proces wydzielania i rozmieszczenie w śliniankach rejestruje specjalna kamera. Badanie to trwa około 30 minut, a w połowie badania pacjent proszony jest o wypicie przez słomkę soku z cytryny – ma on za zadanie pobudzić wydzielanie śliny, przez co możliwe jest lepsze zobrazowanie ślinianek. Po zakończeniu badania pacjent powinien wypić dużą ilość płynów, aby usprawnić wypłukiwanie substancji promieniotwórczej z organizmu. Scyntygrafia przeciwwskazana jest u kobiet w ciąży oraz karmiących piersią,
- badanie ultrasonograficzne (USG) ślinianek przyusznych i podżuchwowych – pozwala ocenić wielkość i budowę ślinianek, a także wykryć powiększenie węzłów chłonnych w tej okolicy.
