U nas zapłacisz kartą
Zespół Sjögrena a wypadanie włosów - Przyczyny, Objawy i Metody Leczenia
Nie należy lekceważyć suchości śluzówek, to może być objaw zespołu Sjögrena
Brak łez, suchość w jamie ustnej, przewlekłe zmęczenie, nawracające infekcje, objawowe i bezobjawowe kamice: nerkowa, pęcherzyka żółciowego, ślinianek, bóle stawów mogą wskazywać na zespół Sjögrena. Jakie badania pozwolą zdiagnozować tę chorobę i jakie są metody jej leczenia? Kto powinien zająć się chorym z zespołem Sjögrena?
Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywnaWymienione objawy mogą, choć nie muszą, oznaczać zespół Sjögrena (ZS). Nazwa choroby pochodzi od szwedzkiego okulisty, Henrika Sjögrena, który w 1933 r. zbadał i opisał w swoim doktoracie pacjentki z objawami suchego oka i w większości z reumatoidalnym zapaleniem stawów. Dopiero jednak przełożenie jego opracowania na język angielski i zwrócenie międzynarodowej uwagi na problem uczyniło Sjögrena sławnym i przyczyniło się do nadania nazwy chorobie.
W historii poznania choroby jest też akcent polski. Działający we Wrocławiu chirurg Jan Mikulicz-Radecki już w 1888 r. opisał objawy suchości jamy ustnej i przewlekłe powiększenie ślinianek, co przez lata wiązano głównie z zespołem Sjögrena. Obecnie jednak opisane przez polskiego lekarza objawy odpowiadają obrazowi innej choroby autoimmunologicznej, a mianowicie chorobie IgG4-zależnej.
Objawy, które powinny zaalarmować, bo mogą wskazywać na zespół Sjögrena
Pacjenci (a częściej pacjentki) zgłaszają się do lekarza z dokuczliwymi objawami: „suchego oka”, wysuszonymi śluzówkami gardła, krtani (w efekcie pojawiać się mogą infekcje, chrypka i kaszel), nosa, pochwy. Często też skarżą się na przewlekłe zmęczenie, którego nie mogą wytłumaczyć codzienną aktywnością czy obowiązkami.
Jak zauważa dr n. med. Maria Maślińska z Narodowego Instytutu Geriatrii, Reumatologii i Rehabilitacji w Warszawie, tych objawów nigdy nie należy lekceważyć, choć mogą mieć one wiele przyczyn: „Brak łez może być wynikiem długotrwałej pracy przy komputerze, zwłaszcza w klimatyzowanym pomieszczeniu, ale też przyjmowania leków, choćby blokujących receptory beta adrenergiczne czy doustnych środków antykoncepcyjnych i niektórych leków przeciwdepresyjnych. Pojedynczy objaw nie oznacza jeszcze rozpoznania choroby”.
Zespół Sjögrena – diagnostyka
W diagnostyce zespołu Sjögrena istotna jest ocena gruczołów ślinowych i łzowych pod kątem ich zajęcia przez proces chorobowy. W ocenie ślinianek istotne znaczenie mają badanie ultrasonograficzne, kliniczna ocena ilości wydzielanej śliny, scyntygrafia i biopsja małych gruczołów ślinowych okolicy wargi dolnej.
W rozpoznaniu zajęcia gruczołów łzowych zastosowanie znajduje test Schirmera wykonywany przy pomocy odpowiednio przygotowanej bibuły umieszczanej częściowo pod powieką dolną z oceną wydzielania łez po upływie 5 minut oraz specjalistyczna ocena okulistyczna z badaniem z użyciem specjalnych barwników i oceną uszkodzeń spojówek i rogówki.
Ponadto wykonuje się badania obrazowe poszczególnych narządów w celu potwierdzenia lub wykluczenia obecności zmian chorobowych. Płuca pod kątem ich śródmiąższowego włóknienia ocenia się w badaniu TK wysokiej rozdzielczości, serce i osierdzie w badaniu echokardiograficznym, a narządy jamy brzusznej w badaniu ultrasonograficznym i tomografii komputerowej. W badaniach laboratoryjnych stwierdza się podwyższone OB, niedokrwistość, obniżenie ilości płytek krwi i białych krwinek (leukocytów) . W badaniach profilu protein stwierdza się hipergammaglobulinemię .
Bardzo często obecne są przeciwciała przeciwjądrowe , u około połowy pacjentów czynnik reumatoidalny , a u kilkunastu / kilkudziesięciu procent chorych przeciwciała anty-Ro i anty-La. W przypadku uszkodzeń narządowych są one widoczne w badaniach.
Zespół Sjögrena (zespół suchości): objawy
Objawy Zespołu Sjögrena dzielimy na dwie grupy: objawy związane z zajęciem gruczołów wydzielania zewnętrznego i pozagruczołowe, związane z zajęciem narządów wewnętrznych.
Do pierwszej grupy zaliczamy objawy zaburzenia pracy gruczołu łzowego:
- kseroftalmia, czyli suchość rogówki i spojówek odczuwane jako "piasek" pod powiekami
- uczucie pieczenia i drapania oczu
- zaczerwienienie spojówek
- nadwrażliwość oczu na światło i dym papierosowy
- kserostomia, czyli suchość w jamie ustnej i związane z tym trudności w żuciu i połykaniu pokarmów
Objawy zaburzenia funkcji ślinianek:
- suchość w ustach
- problemy z żuciem i połykaniem jedzenia
- problemy z mową
- utrata lub zaburzenia smaku i węchu
- szybko postępująca próchnica zębów
- zakażenie grzybicze jamy ustnej
- pogłębiające się bruzdy na języku i wargach
W wyniku tych zaburzeń może się pojawić suchość w nosie i gardle prowadząca do zapalenia zatok, zapalenia oskrzeli lub zapalenia płuc. U kobiet może dodatkowo pojawić się suchość pochwy, która powoduje pieczeniem i dyskomfort w czasie stosunku.
Charakterystyczny jest również tzw. objaw Raynauda - sinienie rąk połączone z bólem palców (nasilane przez niską temperaturę i emocje).
Objawy pozagruczołowe to dolegliwości stawowe podobne do występujących w reumatoidalnym zapaleniu stawów, powiększenie węzłów chłonnych, zmiany w płucach, nerkach, zapalenie trzustki lub tarczycy.
