U nas zapłacisz kartą
Alergia u dorosłych - Objawy, Diagnoza i Metody Leczenia
Alergia pokarmowa: najczęstsze alergeny pokarmowe
Co najczęściej uczula? Z badań epidemiologicznych wynika, że dzieci najczęściej uczulone są na białka mleka krowiego, białka jaja kurzego oraz owoce cytrusowe – objawy uczulenia mogą pojawić się zarówno u dzieci karmionych piersią, jak i karmionych sztucznie, a także na etapie rozszerzania diety.
Eksperci podkreślają, że białka mleka krowiego to w rzeczywistości mieszaniny wielu białek, a niektóre z nich znajdują się również w innych pokarmach, np. w mięsie (zwłaszcza w wołowinie i w cielęcinie), a także w produktach z mleka innych zwierząt, np. owiec i kóz, po których spożyciu u alergików również mogą wystąpić objawy alergii na mleko.
Dorosłych najczęściej uczulają ryby i owoce morza, a także zboża, cytrusy, soja, pomidory i selery.
Najczęstsze alergeny pokarmowe to:
- mąka pszenna
- pomidory
- mleko
- orzeszki ziemne
- marchew
- fasola
- seler
- groch
- soję
- soczewica
- orzechy laskowe
- orzechy kokosowe
- brzoskwinie
- migdały
- proszek do pieczenia
- barwniki azowe, m. in. E102, E104, E110, E122, E124, E129
- białko jaja
- ryby (zwłaszcza dorsz, gdzie alergenem jest nie tylko mięso ryby, ale nawet para, unosząca się nad nią w trakcie gotowania, ale także tuńczyk, śledzie, węgorz)
- białka zbóż
- wołowina
- skorupiaki
- mango
- brzoskwinie
- truskawki
Alergia pokarmowa: leczenie
Dieta eliminacyjna, czyli dieta całkowicie usuwająca z menu alergen, to jedyna skuteczna terapia w alergii pokarmowej. W trakcie jej trwania nie można jeść niczego, co zawiera alergen. Choć dieta eliminacyjna pomaga zlikwidować uciążliwe objawy, to jednak gdy jest źle zbilansowana, jej efektem mogą być niedobory witamin i minerałów, zwłaszcza wapnia, niezbędnych do prawidłowego rozwoju.
Dlatego pokarm wywołujący objawy alergii, np. mleko, trzeba zastąpić równoważnym pod względem wartości odżywczych, który jest dobrze tolerowany. Dieta eliminacyjna nie zawsze jest taka sama. Sposób jej prowadzenia zależy od wieku, a w przypadku dzieci - od sposobu karmienia. W przypadku dzieci karmionych wyłącznie piersią alergen musi usunąć ze swojej diety karmiąca mama.
W przypadku niemowląt karmionych sztucznie i uczulonych na białka mleka krowiego mleko modyfikowane zastępuje się hydrolizatami o wysokim stopniu hydrolizy, a jeśli to nie wystarczy, u malucha stosowana jest tzw. dieta elementarna, której podstawą jest mieszanina aminokwasów.
Eksperci zalecają, by dieta eliminacyjna trwała co najmniej 6-8 miesięcy, niekiedy jednak czas diety eliminacyjnej znacząco się wydłuża. Po upływie określonego przez lekarza czasu należy wykonać test prowokacji, który pozwoli ocenić, czy organizm malca toleruje już dany pokarm. W przypadku dzieci u blisko 80 proc. maluchów z alergią pokarmową taka tolerancja pojawia się przed upływem 5. roku życia.
Wiele zależy jednak od tego, czy dziecko jest uczulone na jeden alergen, czy też mamy do czynienia z tzw. alergią wielopokarmową, bo w jej przypadku tolerancja na kolejne alergeny nie następuje jednocześnie.
W niektórych przypadkach, np. w przypadku ciężkiej alergii na substancje obecne w wielu produktach spożywczych, których eliminacja jest uciążliwa lub wręcz niemożliwa, stosuje się również metody odczulania, w tym doustną immunoterapię polegającą na podawaniu – w ściśle wyznaczonym czasie – produktów zawierających alergen. Początkowo jego ilości są śladowe, lecz w trakcie trwania terapii wzrastają.
Alergiczny nieżyt nosa a zapalenie zatok przynosowych
Niestety, objawy alergicznego zapalenia nosa często myli się z objawami zapalenia zatok przynosowych, które najczęściej jest spowodowane zakażeniem wirusowym (przeziębieniem). Warto wiedzieć, jakie różnice w objawach występują w przebiegu tych dwóch chorób (tabela poniżej).
co najmniej 2 z następujących objawów, utrzymujących się przez >1 h przez większość dni:
- wyciek wodnistej wydzieliny z nosa
- kichanie, szczególnie o napadowym charakterze
- świąd nosa
- zapalenie spojówek
- jednostronne objawy
- niedrożność nosa bez innych objawów
- wyciek śluzowo-ropnej wydzieliny z nosa
- ściekanie wydzieliny po tylnej ścianie gardła
- gęsty śluz i/lub
- brak wycieku wydzieliny z nosa - ból nosa i gardła
- nawracające krwawienie z nosa
- upośledzenie węchu
Jak objawia się alergia
Objawy alergii często są nagłe i występują krótko po kontakcie z uczulającym chorego alergenem (typowo dzieje się tak w alergii na sierść zwierząt). W rozpoznaniu alergii kluczową rolę odgrywa dobrze przeprowadzony wywiad, a zwłaszcza powiązanie występowania objawów z narażeniem na określony alergen.
Wskazówką może być powtarzanie się objawów w określonej sytuacji, np. seryjne kichanie podczas odkurzania (w alergii na alergeny kurzu domowego), ból brzucha i biegunka po zjedzeniu orzeszków (w alergii pokarmowej), nagła duszność po pogłaskaniu kota (alergia na jego alergeny obecne w ślinie i sierści). Objawy uczulenia na pyłki roślin nawracają zwykle w tych samych miesiącach roku (zależy to od tzw. kalendarza pylenia określonej rośliny – zobacz: Kalendarz pylenia).
Badanie chorego przez lekarza (tzw. badanie fizykalne) nie zawsze ułatwia rozpoznanie alergii – po ustąpieniu objawów alergii jego wynik może być całkowicie prawidłowy. W razie jej zaostrzenia objawy zależą od tego, który narząd został zajęty (tabela poniżej).
- wyciek wydzieliny z nosa
- wydzielina spływająca po tylnej ścianie gardła (może temu towarzyszyć odchrząkiwanie)
- kichanie
- zaczerwienienie nosa
- u dzieci – poprzeczna bruzda skóry na nosie w wyniku częstego pocierania nosa z powodu świądu, częste wycieranie nosa dłonią (tzw. salut alergiczny)
atopowe zapalenie spojówek
- zaczerwienienie oczu
- łzawienie oczu
- obrzęk powiek
- zasinienie dolnych powiek (tzw. podkrążone oczy)
- bladość
- suchość skóry
- wyprysk (lokalizacja zależna od wieku)
- zmiany skóry spowodowane drapaniem (tzw. przeczosy)
- dodatkowe poziomo przebiegające fałdy skórne dolnej powieki (tzw. linie Dennie-Morgana)
- blade bąble otoczone rąbkiem zaczerwienionej skóry
- spadek ciśnienia tętniczego
- zimna, spocona skóra
- zwiększenie częstotliwości tętna
- utrata przytomności
- inne objawy (np. chrypka czy świsty przy wdychaniu powietrza w przypadku obrzęku krtani, pokrzywka, świsty nad płucami)
Alergia u dzieci – objawy
Objawy alergii u dzieci mogą różnić się w zależności od rodzaju alergenu, na który dziecko jest uczulone. Alergeny obecne w powietrzu często prowadzą do wystąpienia alergicznego nieżytu nosa, znanego również jako katar sienny. Charakterystyczne dla tego stanu są objawy takie jak wodnista wydzielina z nosa, uczucie zatkania, świąd nosa oraz częste kichanie. Dodatkowo może pojawić się zapalenie spojówek, które objawia się zaczerwienieniem oczu, obrzękiem, łzawieniem oraz pojawieniem się cieni pod oczami, będących wynikiem zwiększonego przepływu krwi w okolicach zatok. Charakterystyczne dla dzieci z alergią jest również tarcie nosa ręką w górę, co określane jest mianem „pozdrowienia alergicznego”. Warto zaznaczyć, że alergiczny nieżyt nosa może znacząco zwiększać ryzyko rozwoju astmy oskrzelowej, która jest drugą najczęściej występującą alergią układu oddechowego. Astmie oskrzelowej u dzieci towarzyszą m.in. trudności w oddychaniu, duszności oraz uporczywy kaszel.
Inne symptomy alergii u dzieci mogą obejmować reakcje skórne, takie jak pokrzywka, obrzęki na twarzy, wargach, wokół oczu, a także problemy żołądkowo-jelitowe, w tym bóle brzucha, wymioty czy biegunka. W przypadku ciężkiej reakcji alergicznej istnieje ryzyko wystąpienia wstrząsu anafilaktycznego. Jest to stan nagły, który charakteryzuje się trudnościami w oddychaniu, gwałtownym spadkiem ciśnienia krwi, obrzękiem języka, kaszlem, świszczącym oddechem lub nawet zapaścią. Objawy te rozwijają się szybko, często w ciągu kilku minut od kontaktu z alergenem i wymagają niezwłocznej interwencji medycznej, ponieważ stanowią bezpośrednie zagrożenie dla życia.
