U nas zapłacisz kartą
Co to jest liszaj i jak się różni od łuszczycy?
Czym jest łuszczyca skóry?
Łuszczyca (psoriasis) to przewlekła choroba skóry (dermatoza) mająca podłoże genetyczne i dotykającą około 2,5-3 procent populacji w strefie Europy Środkowej. Nie jest to choroba jednorodna, co oznacza, że występuje pod wieloma różnymi odmianami.
Łuszczyca skóry pojawia się w różnym wieku i dotyczy obojga płci. Dziedziczenie łuszczycy jest powszechne i choroba często występuje rodzinnie, a ryzyko zachorowania wzrasta gdy przynajmniej jedno z rodziców jest chore na łuszczycę.
Należy jednak podkreślić, że nie jest to reguła i nie można ze stuprocentową pewnością stwierdzić kto zachoruje na tę chorobę. Rzeczywiście, łuszczyca pojawia się często wśród osób spokrewnionych, ale każdy może nagle zachorować na łuszczycę i nie można nic zrobić, aby jej zapobiec.
Z czym można pomylić łuszczycę?
Choroba, która jest najczęściej mylona z łuszczycą to atopowe zapalenie skóry (AZS). Oznakami obu chorób są swędzące zaognione zmiany skórne, pojawiające się często w tych samych miejscach. AZS to silna reakcja alergiczna skóry na różnego rodzaju czynniki środowiskowe, środki chemiczne oraz produkty spożywcze. Atopowe zapalenie skóry może być także spowodowane uwarunkowaniami genetycznymi. W przeciwieństwie do łuszczycy, AZS nie powoduje tak intensywnego łuszczenia się naskórka – skóra jest czerwona i zrogowaciała, ale przy tym błyszcząca i przypominająca bardziej liszaj.
Sprawdź również jaka jest różnica pomiędzy egzemą a łuszczycą!
Czy łuszczyca to poważna choroba?
Jej przewlekły przebieg oraz trudność w leczeniu sprawiają , iż stanowi jeden z poważniejszych problemów współczesnej dermatologii.
Czy łuszczyca jest zakaźna?
Wiele osób ma obawy związane z tym czy łuszczycą można się zarazić. Warto mieć świadomość tego, że łuszczyca nie jest zakaźna i nie można się nią od nikogo zarazić.
Odmiany łuszczycy: zwyczajna, krostkowa, stawowa
Łuszczyca jest najczęściej rozpoznawaną chorobą dermatologiczną. Jej rodzaje różnią się wyglądem, lokalizacją, intensywnością zabarwienia wykwitów, charakterem łuski.
Łuszczyca zwyczajna (plackowata) występuje najczęściej (dotyczy nawet 90% chorych). Typowe dla niej zmiany są wypukłe, okrągłe lub owalne, pokryte łuską, wyraźnie oddzielone od zdrowej skóry, zlokalizowane na nogach, ramionach, kolanach i łokciach, plecach, głowie, rzadziej na twarzy, dłoniach, stopach, czy brzuchu.
Fot. 2. Łuszczyca skóry łokci
Łuszczyca krostkowa – zajęta zmianami skóra jest czerwona, opuchnięta i pokryta krostami z wydzieliną ropną. Ten rodzaj łuszczycy występuje w dwóch postaciach: uogólnionej (jest to jedna z najcięższych postaci łuszczycy) i miejscowej (na dłoniach i stopach).
Łuszczyca stawowa, czyli łuszczycowe zapalenie stawów (ŁZS) – manifestuje się przewlekłym zapaleniem stawów z łuszczycą lub bez łuszczycy skóry. Może występować tylko w jednej lokalizacji lub zajmować wiele stawów. Najbardziej powszechną postacią jest łuszczycowe zapalenie stawów obejmujące dystalne stawy międzypaliczkowe, często występują też zmiany łuszczycowe w obrębie paznokci. Choroba ma na ogół łagodny przebieg, w rzadkich przypadkach ciężkiej postaci może prowadzić do zniszczenia stawów i niesprawności.
Łuszczyca paznokci może współistnieć ze zmianami skórnymi lub stanowić jedyny objaw choroby. Jej objawem jest naparstkowanie – w płytce paznokciowej powstają punktowe wgłębienia ułożone liniowo lub przypadkowo. W wyniku zajęcia łożyska widoczne jest żółtawe przebarwienie wyglądające jak kropla oleju po płytką paznokcia. W zaawansowanych postaciach dochodzi do oddzielenia płytek paznokciowych (onycholizy), paznokcie są zgrubiałe, matowe, białawożółte, kruche i poprzecinane poprzecznymi bruzdami. W ciężkich postaciach płytki oddzielają się całkowicie.
Jak często występuje liszaj płaski?
Liszaj płaski jest dość częstą chorobą, występującą u około 1% populacji. Dotyczy z równą częstością kobiet i mężczyzn, a najwięcej zachorowań stwierdza się między 30. a 60. rż.
W liszaju płaskim zmiany skórne pojawiają się nagle i mają charakterystyczną morfologię. Są to sinofioletowe, lśniące, płaskie, wieloboczne grudki wielkości 1-3 mm. Mają tendencję do zlewania się. Na ich powierzchni można dostrzec białawe linie, tzw. siateczkę Wickhama.
Wykwitom towarzyszy charakterystyczny świąd skóry - pacjenci głównie pocierają skórę, a nie drapią. Liszaj plaski należy do niewielkiej grupy chorób, w których kilka dni po zadrapaniu następuje linijny wysiew grudek w tym miejscu (objaw Köbnera, zob. fot. 1.). Zmiany skórne ustępują, pozostawiając pozapalne przebarwienia. Wykwity w liszaju płaskim są symetryczne. Typowa lokalizacja to: wewnętrzne powierzchnie nadgarstków, grzbiety stóp, przedramiona, przednia powierzchnia podudzi oraz okolice pępka i narządów płciowych. Zmiany mogą również dotyczyć tułowia, twarz z reguły nie jest zajęta. Choroba ma zazwyczaj charakter samoograniczający, wykwity ustępują w ciągu roku u 70% chorych, a w ciągu 2 lat u 90% chorych.
Klinicznie występuje kilkanaście odmian liszaja płaskiego:
Fot. 1. Objaw Köbnera
Fot. 2. Liszaj płaski na nadgarstkach obu dłoni CDC/Susan Linsley
Fot. 3. Liszaj płaski w jamie ustnej CDC/Robert E. Sumpter
- liszaj płaski przerosły
- liszaj płaski guzowaty
- liszaj płaski obrączkowaty
- liszaj płaski barwnikowy
- pęcherzowy liszaj płaski
- pemfigoidopodobny liszaj płaski
- liniowy liszaj płaski
- liszaj płaski dłoni i stóp
- ostry uogólniony liszaj płaski
- liszaj płaski zanikowy
- liszaj płaski mieszkowy
- liszaj płaski nadżerkowy
- liszaj płaski wywołany promieniowaniem słonecznym
- liszaj płaski w jamie ustnej
- liszaj plaski narządów płciowych
- liszaj płaski okołoodbytniczy
- liszaj płaski paznokci
Diagnozowanie i leczenie łuszczycy
Rozpoznanie choroby następuje na podstawie stwierdzenia charakterystycznych zmian skórnych w typowych dla łuszczycy lokalizacjach, a w przypadku wątpliwości lekarz może zlecić biopsję ze zmiany do oceny histopatologicznej. Choć diagnoza zazwyczaj nie jest trudna, terapia to znacznie większe wyzwanie, i to zarówno dla lekarzy dermatologów, jak i reumatologów.
Większość pacjentów choruje na łuszczycę łagodną, a zmiany obejmują mniej niż 10 proc. powierzchni ciała – takie osoby mogą być leczone wyłącznie miejscowo. W terapii łuszczycy stosuje się m.in.:
- preparaty keratolityczne z mocznikiem i kwasem salicylowym,
- preparaty dziegciowe,
- cygnolinę (ditranol),
- glikokortykosteroidy miejscowe,
- preparaty z pochodnymi witaminy D3, z kwasem salicylowym lub z antybiotykiem.
Cięższy przebieg choroby wymaga terapii skojarzonej – prócz leków miejscowych stosuje się leczenie ogólne, np. za pomocą fototerapii i fotochemioterapii, terapii cytostatykami, lekami immunosupresyjnymi czy retinoidami.
Leczenie ogólne również zarezerwowane jest dla cięższych postaci łuszczycy. Stosuje się wtedy:
- metotreksat,
- cyklosporynę A,
- acytretynę.
Nową klasę preparatów działających na określone cytokiny biorące udział w immunopatogenezie łuszczycy stanowią leki biologiczne. Terapia jest jednak zarezerwowana dla pacjentów z najcięższymi postaciami choroby i po innych rodzajach terapii.
Lekarze zwracają uwagę na niewystarczającą liczbę ośrodków specjalizujących się w leczeniu łuszczycy, przez co pacjenci kwalifikujący się do terapii biologicznej nierzadko muszą pokonywać pół kraju, by odbywać obowiązkowe wizyty kontrolne.
Problemem są także bardzo restrykcyjne kryteria włączania pacjentów do programów lekowych (obecnie do terapii lekami biologicznymi kwalifikują się jedynie pacjenci, u których stosowano co najmniej dwie różne metody terapii, bądź pacjenci, u których występują przeciwwskazania do stosowania terapii ogólnej lub u których wystąpiły działania niepożądane uniemożliwiające jej dalsze stosowanie) oraz zbyt krótki czas trwania programów lekowych (kontynuacja możliwa jest dopiero po nawrocie objawów).