U nas zapłacisz kartą
Co to jest liszaj i jak się różni od łuszczycy?
Jakie są przyczyny łuszczycy skóry?
Główna przyczyna łuszczycy i jej rozwoju jest do tej pory nieznana i nie wiemy co ją powoduje. Uznaje się jednak, że duży wpływ na proces powstawania zmian łuszczycowych na ciele ma podłoże genetyczne (różnice w obrębie genu HLA-Cw6,) i immunologiczne. Natomiast wiemy jak powstaje łuszczyca – dużą rolę odgrywają mechanizmy, które powodują tworzenie się na skórze charakterystycznych łusek, co jest powodowane przez nieprawidłowe, nadmierne namnażanie się komórek naskórka i stan zapalny.
Czynniki środowiskowe, które także mogą mieć wpływ na łuszczycę i jej następstwa to: palenie papierosów, picie alkoholu, przebyte infekcje, a nawet stres i zażywanie leków. Inne okoliczności, na które należy zwrócić uwagę to przede wszystkim różnego rodzaju schorzenia metaboliczne, np. cukrzyca typu 2 oraz dna moczanowa.
Łuszczyca charakteryzuje się również okresowością zmian na skórze, czyli nawrotami i przerwami pomiędzy tymi okresami, podczas których na skórze nie ma zmian. Częstotliwość występowania nawrotów zależy od stopnia nasilenia choroby i skuteczność leczenia oraz, co ważne – od właściwej pielęgnacji skóry.
Rodzaje Liszaja
Liszaj płaski
To najczęściej spotykana postać liszaja. Charakteryzuje się sinofioletowymi, połyskującymi grudkami na skórze, którym towarzyszy świąd. Przyczyny występowania liszaja płaskiego nie są do końca znane. Przypuszczalnie czynnikami wywołującymi chorobę są zaburzenia funkcjonowania układu autoimmunologicznego, przyjmowanie niektórych leków oraz kwestie psychologiczne – np. silny stres.
Leczenie liszaja płaskiego jest długotrwałe i wymaga cierpliwości. Walka z chorobą koncentruje się na jej objawach, nie na przyczynach. Polega ono na podawaniu leków, takich jak kortykosterydów, a w cięższych przypadkach metotreksatu. W leczeniu miejscowym stosuje się maści i kremy sterydowe. Lekarze niekiedy łączą z główną terapią stosowanie leków przeciwbakteryjnych i przeciwgrzybicznych. W celu zmniejszenia świądu stosuje się leki przeciwhistaminowe. Jak w przypadku wszystkich schorzeń dermatologicznych, chorzy z liszajem płaskim powinni przykładać szczególną uwagę do pielęgnacji skóry, odpowiednio ją nawilżać i natłuszczać oraz unikać kontaktu z substancjami drażniącymi.
Liszaj rumieniowaty
Inna nazwa liszaja rumieniowatego to toczeń rumieniowaty. Jest to bardzo rzadka, przewlekła choroba immunologiczna. Objawia się stanami zapalnymi w obrębie wielu narządów, charakterystycznym objawem są także cytopenie. Zmiany skórne mają postać czerwonych gródek zlewających się w większe wykwity. Cechą charakterystyczną tej choroby jest także nadwrażliwość na światło. Przyczyny liszaja rumieniowatego nie są znane, specjaliści dopatrują się ich w genach, zakażeniach wirusowych, hormonach oraz czynnikach psychologicznych i środowiskowych. Leczenie liszaja rumieniowatego polega na podawaniu leków immunosupresyjnych, kortykosteroidów i środków przeciwmalarycznych.
Choroby współistniejące z łuszczycą
U chorych na łuszczycę stwierdza się większe niż w populacji ogólnej, związane z uogólnionym stanem zapalnym ryzyko wystąpienia chorób metabolicznych (cukrzyca, otyłość, nadciśnienie tętnicze) oraz chorób układu krążenia (miażdżyca, choroba niedokrwienna serca, zawał serca, udar mózgu). Choroba znacząco obniża jakość życia pacjentów, negatywnie wpływa na codzienne funkcjonowanie i stosunki międzyludzkie, co zwiększa ryzyko depresji.
Charakterystycznym objawem łuszczycy są specyficzne zmiany skórne wynikające z zaburzonego procesu regeneracji naskórka. W początkowej fazie choroby występuje wykwit pierwotny – to wyraźnie odgraniczona, czerwonobrunatna grudka o drobnopłatowej, złuszczającej się powierzchni. Może mieć wielkość od łebka szpilki do wykwitu o średnicy 1–2 cm. Zmiany w pełni rozwinięte, tzw. tarczki są większe (średnicy nawet kilku centymetrów) i pokryte mocno przylegającymi srebrzystymi łuskami, czyli blaszkami łuszczycowymi. Po zdrapaniu łuski ukazuje się błyszcząca, jakby pokryta woskiem powierzchnia (objaw świecy stearynowej) oraz drobne kropelkowate krwawienia (objaw Auspitza).
Łuszczycy może towarzyszyć świąd, głównie w okresie zaostrzenia zmian skórnych.
Fot. 1. Zmiany skórne w łuszczycy
Typowa lokalizacja zmian to łokcie, kolana, owłosiona skóra głowy i okolica lędźwiowo-krzyżowa. W rzadkich przypadkach zmiany obejmują całą powierzchnię skóry.
Dla aktywnej postaci łuszczycy charakterystyczny jest objaw Koebnera – zmiany łuszczycowe występują po upływie 6–12 dni wzdłuż linii zadrapania naskórka.
Kto choruje na łuszczycę?
Średnio 30 proc. zdiagnozowanych przypadków łuszczycy dotyczy pacjentów, u których choroba występuje rodzinnie. Wiadomo jednak, że inne czynniki również mogą mieć wpływ na pojawienie się i rozwój choroby.
Łuszczycę łączy się ze:
- stresem (należy do chorób psychosomatycznych),
- otyłością,
- chorobami przewlekłymi (np. cukrzycą i dną moczanową),
- paleniem tytoniu,
- nadużywaniem alkoholu,
- przebytymi infekcjami wirusowymi i bakteryjnymi (np. angina czy odra),
- działaniem niektórych leków (np. beta-blokerów, niektórych antybiotyków czy sterydów).
Choroba występuje głównie u osób między 10. a 40. rokiem życia (I typ łuszczycy), coraz częściej jednak diagnozuje się ją też u seniorów między 50. a 70. rokiem życia (II typ).
Objawy łuszczycy
W każdej chorobie o podłożu autoimmunologicznym organizm z niewiadomego powodu zaczyna atakować i niszczyć własne tkanki. W łuszczycy pospolitej, czyli najczęściej występującej odmianie choroby, zmiany dotyczą przede wszystkim komórek skóry. Cykl odnowy zdrowego naskórka trwa około 28 dni, gdyż tyle czasu potrzebują keratynocyty (komórki naskórka), by ulec podziałowi, dojrzeć, przesunąć się ku powierzchni skóry, a w końcu złuszczyć i zwolnić miejsce dla kolejnych komórek. U osób chorych na łuszczycę cały ten proces trwa zaledwie 3 do 5 dni, przez co martwe komórki nie nadążają ze złuszczaniem się i zaczynają tworzyć grubą warstwę przypominającą łuski.
Zmiany najczęściej pojawiają się:
- na łokciach i kolanach,
- na skórze głowy,
- w dolnej części pleców (okolicy lędźwiowej),
- na paznokciach.
Pierwsze objawy łuszczycy to zazwyczaj niewielkie, płaskie, swędzące grudki. W zależności od stopnia zaawansowania i typu choroby kolor grudek może zmieniać się od różowego do brunatnoczerwonego, zmiany mogą też zlewać się w ogniska plackowate. Powierzchnia zmian zazwyczaj pokryta jest srebrzystą, nawarstwiającą się łuską, czyli blaszką łuszczycową.
Czasami zmiany pojawiają się w miejscu dawnych ran, blizn, po tatuażu. Zmianom skórnym może towarzyszyć łuszczyca paznokci. Zdarza się też, że jest ona jedynym objawem choroby – rozpoznać ją można po niewielkich wgłębieniach w płytce, czasem również jej żółknięciu, łamliwości oraz gromadzeniu się złuszczonych komórek pod paznokciami.