U nas zapłacisz kartą
Prawdopodobieństwo dziedziczenia łuszczycy - Wpływ genetyki na chorobę skórną
Objawy łuszczycy
Objawy łuszczycy są zależne od postaci schorzenia. Niektóre odmiany łuszczycy mogą ze sobą współistnieć dając zróżnicowany obraz kliniczny choroby. Na początku rozwoju łuszczycy zwykłej charakterystycznym objawem są czerwone lub czerwonobrunatne grudki pokryte srebrną łuską. Oprócz innych typowych symptomów łuszczycy, takich jak świąd czy kropelkowe krwawienie po zadrapaniu zmiany, czasem obecne są również objawy ogólne: gorączka, obrzęk skóry czy ból.
Pierwszym krokiem w rozpoznaniu łuszczycy jest przeprowadzenie dokładnego wywiadu lekarskiego, dzięki któremu można uzyskać informacje o rodzinnym występowaniu łuszczycy. Aby zdiagnozować chorobę konieczne jest obejrzenie skóry i paznokci pacjenta, a w razie wątpliwości pobranie wycinka skóry do badania histopatologicznego.
Łuszczycę można pomylić z innymi schorzeniami, dlatego konieczna jest diagnostyka różnicowa z atopowym zapaleniem skóry (AZS), łojotokowym zapaleniem skóry, grzybicą skóry, paznokci i owłosionej skóry głowy, łupieżem Gilberta oraz toczniem rumieniowatym. Po zdiagnozowaniu choroby, pacjent powinien trafić pod opiekę nie tylko dermatologa, ale i reumatologa, kardiologa czy diabetologa, a w razie potrzeby także i psychiatry.
Leczenie miejscowe
- preparaty keratolityczne zawierające 5–10% kwasu salicylowego lub mocznika – powodują zmniejszenie ilości łusek, poprawiają przenikanie innych preparatów
- dziegcie (pochodne węgla kamiennego) – używane są głównie w postaci maści i past, mają właściwości antyproliferacyjne
- cygnolina – stosowana głównie w tzw. leczeniu minutowym, w stężeniach 0,5-2%, rozpoczynając od małych stężeń i zwiększając je w zależności od reakcji skóry, preparat jest nanoszony na skórę na kilka minut, a następnie zmywany
- glikokortykosteroidy – mają silne właściwości przeciwzapalne, antyproliferacyjne i immunomodulujące, ze względu na możliwość wystąpienia działań niepożądanych związanych z nieprawidłowym stosowaniem tych preparatów, należy je stosować wyłącznie pod kontrolą lekarza
- analogi witaminy D3 (kalcypotriol, takalcytol) – preparaty te dają dobre efekty terapeutyczne przy mniejszych działaniach niepożądanych w porównaniu z miejscowo stosowanymi kortykosteroidami.
- fototerapia – polega na ekspozycji na światło ultrafioletowe wytwarzane przez specjalne lampy (wykorzystuje się promieniowanie wąskopasmowe UVB 311nm), musi przebiegać pod nadzorem przeszkolonego personelu
- fotochemioterapia – inaczej terapia PUVA (Psoralen Ultra-Violet A), to naświetlanie promieniowaniem UVA po podaniu psolarenu, leku światłouwrażliwiającego
- metotreksat – jest to najczęściej stosowany w łuszczycy lek cytostatyczny, przed jego włączeniem należy wykonać podstawowe badania laboratoryjne, morfologię krwi z rozmazem, badanie czynności nerek oraz wątroby, RTG klatki piersiowej oraz przeprowadzić ogólne badanie lekarskie, lek może być przyjmowany wyłącznie pod kontrolą lekarza
- cyklosporyna A – to silnie działający lek immunosupresyjny skuteczny we wszystkich postaciach łuszczycy, jednak ze względu na nefrotoksyczność wskazany jest głównie w przypadkach łuszczycy szczególnie rozległej i opornej na inne metody leczenia, podawanie wiąże się z koniecznością monitorowania parametrów laboratoryjnych oraz ciśnienia tętniczego krwi
- retinoidy – normalizują proliferację i różnicowanie keratynocytów oraz ograniczają stan zapalny, wskazane są do stosowania w łuszczycy krostkowej, ponieważ mają działanie teratogenne, kobiety w wieku rozrodczym mogą je przyjmować tylko równocześnie, stosując antykoncepcję, którą muszą utrzymać jeszcze przez 2 lata po zakończeniu leczenia, najczęściej występujące objawy niepożądane to suchość ust, nosa, oczu, błon śluzowych oraz wypadanie włosów
- leki biologiczne – są to preparaty działające na określone cytokiny, które biorą udział w immunopatogenezie łuszczycy, podawane są w iniekcjach, podskórnie lub dożylnie, w ostatnich latach do leków starszej generacji – inhibitorów TNF-α dołączyły inhibitory interleukiny 17 oraz najnowsze, inhibitory interleukiny 23, leki biologiczne są podawane w ramach programów lekowych.
Przyczyny łuszczycy
Nie do końca wyjaśniono przyczyny, które powodują objawy łuszczycy u danej osoby. Przypuszcza się, że główny udział mają czynniki genetyczne, a także procesy autoimmunologiczne.
Dziedziczenie skłonności do łuszczycy ma charakter wielogenowy, co dodatkowo utrudnia prowadzenie badań. Wykazują one, że jednoczesne występowanie łuszczycy u bliźniąt jednojajowych jest znacznie częstsze, niż u bliźniąt dwujajowych. Łuszczyca jednego z rodziców obciąża potomstwo w stopniu około 25 proc., natomiast jej występowanie u obojga rodziców sprawia, że ryzyko u dziecka sięga aż 60 proc. Najczęściej model dziedziczenia tej choroby określa się jako autosomalny (niezwiązany z chromosomami płci) dominujący, z niepełną penetracją genu. Oznacza to, że nie każdy, kto odziedziczy skłonność do choroby, zachoruje na nią. Tutaj swój udział mają jeszcze liczne czynniki środowiskowe.
Łuszczyca a styl życia
Duże znaczenie dla zmian skórnych charakterystycznych dla łuszczycy, w szczególności częstości nawrotów choroby czy czasu ich trwania, mają czynniki zewnętrzne, związane ze stylem życia chorego. W literaturze medycznej wskazuje się wiele tzw. wyzwalaczy łuszczycy, czyli czynników środowiskowych, mających wpływ na wystąpienie choroby. W wielu publikacjach, w których analizuje się wpływ poszczególnych czynników, na pierwszym miejscu wymieniane są alkohol oraz palenie tytoniu.
Zmiany chorobowe często występują, jako efekt przebytej choroby bakteryjnej bądź wirusowej o ostrym przebiegu. Każda choroba osłabia układ immunologicznego człowieka, a przez to staje się on bardziej podatny na atak innych wirusów, bakterii czy – jak w przypadku łuszczycy, osłabiony układ autoimmunologiczny nie może prawidłowo zwalczyć procesu chorobowego i choroba uaktywnia się.
Duże znaczenie dla wystąpienia rzutu choroby mają również niektóre leki, a największe znaczenie przypisuje się lekom z grup β-blokerów, soli litu, kortykosteroidów oraz leków przeciw malarycznych.
Do wystąpienia objawów choroby mogą się także przyczynić urazy mechaniczne, bądź stres. W tym także urazy mechaniczne związane z drapaniem, mającym na celu usunięcie łuski łuszczycowej.
Objawy choroby podlegają leczeniu miejscowemu, stosowane są maści oraz preparaty, których celem jest przyspieszenie usuwania naskórka objętego chorobą. Jednak trwające nieodpowiednio prowadzone leczenie również może spowodować, że skóra ponownie zostanie objęta procesem chorobowym. Dodatkowo, chorzy na łuszczycę cierpiący również na inne schorzenia skóry, często zmuszeni są do stosowania odpowiednich dla współistniejącego schorzenia leków, które mogą wywoływać zaostrzenia choroby. Leki te charakteryzują się w wielu przypadkach w początkowym etapie stosowania bardzo szybkim ustąpieniem objawów, jednak po ich odstawieniu obserwuje się nawrót dolegliwości.
Nie bez znaczenia pozostają również zaburzenia metaboliczne, wśród których najczęściej wskazuje się hiperlipidemię oraz nietolerancję glutenu. Wśród czynników środowiskowych, można wskazać również dietę.
