Czy Liszajec jest zaraźliwy? Mit czy Fakty?

Leczenie miejscowe

• preparaty keratolityczne zawierające 5–10% kwasu salicylowego lub mocznika – powodują zmniejszenie ilości łusek, poprawiają przenikanie innych preparatów
• dziegcie (pochodne węgla kamiennego) – używane są głównie w postaci maści i past, mają właściwości antyproliferacyjne
• cygnolina – stosowana głównie w tzw. leczeniu minutowym, w stężeniach 0,5-2%, rozpoczynając od małych stężeń i zwiększając je w zależności od reakcji skóry, preparat jest nanoszony na skórę na kilka minut, a następnie zmywany
• glikokortykosteroidy – mają silne właściwości przeciwzapalne, antyproliferacyjne i immunomodulujące, ze względu na możliwość wystąpienia działań niepożądanych związanych z nieprawidłowym stosowaniem tych preparatów, należy je stosować wyłącznie pod kontrolą lekarza
• analogi witaminy D₃ (kalcypotriol, takalcytol) – preparaty te dają dobre efekty terapeutyczne przy mniejszych działaniach niepożądanych w porównaniu z miejscowo stosowanymi kortykosteroidami.

• fototerapia – polega na ekspozycji na światło ultrafioletowe wytwarzane przez specjalne lampy (wykorzystuje się promieniowanie wąskopasmowe UVB 311nm), musi przebiegać pod nadzorem przeszkolonego personelu
• fotochemioterapia – inaczej terapia PUVA (Psoralen Ultra-Violet A), to naświetlanie promieniowaniem UVA po podaniu psolarenu, leku światłouwrażliwiającego
• metotreksat – jest to najczęściej stosowany w łuszczycy lek cytostatyczny, przed jego włączeniem należy wykonać podstawowe badania laboratoryjne, morfologię krwi z rozmazem, badanie czynności nerek oraz wątroby, RTG klatki piersiowej oraz przeprowadzić ogólne badanie lekarskie, lek może być przyjmowany wyłącznie pod kontrolą lekarza
• cyklosporyna A – to silnie działający lek immunosupresyjny skuteczny we wszystkich postaciach łuszczycy, jednak ze względu na nefrotoksyczność wskazany jest głównie w przypadkach łuszczycy szczególnie rozległej i opornej na inne metody leczenia, podawanie wiąże się z koniecznością monitorowania parametrów laboratoryjnych oraz ciśnienia tętniczego krwi
• retinoidy – normalizują proliferację i różnicowanie keratynocytów oraz ograniczają stan zapalny, wskazane są do stosowania w łuszczycy krostkowej, ponieważ mają działanie teratogenne, kobiety w wieku rozrodczym mogą je przyjmować tylko równocześnie, stosując antykoncepcję, którą muszą utrzymać jeszcze przez 2 lata po zakończeniu leczenia, najczęściej występujące objawy niepożądane to suchość ust, nosa, oczu, błon śluzowych oraz wypadanie włosów
• leki biologiczne – są to preparaty działające na określone cytokiny, które biorą udział w immunopatogenezie łuszczycy, podawane są w iniekcjach, podskórnie lub dożylnie, w ostatnich latach do leków starszej generacji – inhibitorów TNF-α dołączyły inhibitory interleukiny 17 oraz najnowsze, inhibitory interleukiny 23, leki biologiczne są podawane w ramach programów lekowych.

Leczenie łuszczycy

Niestety nadal nie potrafimy skutecznie wyleczyć łuszczycy. Stosowane terapie mają na celu złagodzenie objawów choroby, ograniczenie rozprzestrzenienia zmian oraz zapobieganie groźnym powikłaniom. 90% chorych cierpi na łagodną lub umiarkowaną postać choroby, a więc stosowane leczenie również ograniczone jest do preparatów łagodnych, działających miejscowo.

Leczenie miejscowe

• Zmiany skórne są miejscem, o które pacjenci z łuszczycą powinni dbać wyjątkowo. Skórę w tych obszarach łatwo podrażnić, ma ona dodatkowo tendencję do szybkiej utraty wody. Przesuszone, podrażnione okolice będą nie tylko goić się zdecydowanie gorzej, ale również chroniąc się przed ponownym uszkodzeniem, pogrubiać zlokalizowaną na ich powierzchni łuskę. W wyniku tego choroba będzie postępować. Pierwsza zasada dbałości o łuszczycową skórę to natłuszczanie. Emolienty zarówno te do mycia, jak i smarowania to sprzymierzeńcy chorujących. Powinno się je stosować codziennie, by dokładnie oczyścić skórę i nie dopuścić do jej zakażenia oraz zmniejszyć uczucie świądu.
• Preparaty keratolityczne – zazwyczaj są to maści zawierające substancje takie jak kwas mlekowy, salicylowy i mocznik, które zmiękczają i złuszczają łuskę. Jej usunięcie jest konieczne przed zastosowaniem leku właściwego, aby umożliwić mu kontakt z chorą skórą. Pacjenci często ze względu na świąd i chęć pozbycia się łuski rozdrapują twardniejące zmiany. Jest to bezwzględnie przeciwwskazane. W miejscu powstałego uszkodzenia zmiany grudkowe „namnożą się”– tzw. objaw Koebnera.
• Miejscowe leki sterydowe, których bardzo często się obawiamy. Występują pod wszelakimi postaciami, jako kremy, maści, a nawet szampony. Jako że redukują stan zapalny, bardzo szybko można dostrzec poprawę stanu skóry po ich zastosowaniu. Często łączone są z preparatami złuszczającymi, przeciwbakteryjnymi (np. tetracyklina, gentamycyna), przeciwgrzybiczymi (np. klotrimazol), co jedynie zwiększa skuteczność ich stosowania w przypadku łuszczycy ze zmianami ropnymi lub grzybiczymi. Bezwzględnie nie należy rozprowadzać ich na zmienione chorobowo okolice twarzy–ryzykujemy wówczas rozwinięciem trądziku posteroidowego . W okolicach skóry narządów płciowych wchłanianie substancji jest bardzo silne, istnieje więc duże prawdopodobieństwo przeniknięcia sterydów do krążenia ustrojowego i rozwinięcia systemowych objawów niepożądanych. Duża skuteczność w redukowaniu zmian skórnych okupiona jest niestety poważnymi działaniami ubocznymi jak poszerzenie sieci podskórnych naczyń, rozstępy czy zaniki skórne. Zapamiętaj: Łuszczyca to nie tylko choroba skóry, ale też schorzenie autoimmunologiczne!
• Pochodne witaminy D – bardzo bezpieczne, ale o słabej sile działania. Mają normalizować procesy dojrzewania komórek skóry. Skuteczność jest niewielka, a miejscowe podrażnienie, będące skutkiem ubocznym stosowania, dość częste.
• Miejscowe retinoidy, czyli pochodne witaminy A stosowane w celu ograniczenia rogowacenia skóry i namnażania komórek w miejscu zmian łuszczycowych, są przeciwwskazane w ciąży i u kobiet w wieku rozrodczym, gdyż mają działanie teratogenne (uszkadzające płód).
• Pochodne kalcyneuryny np. takrolimus – wykorzystywane przede wszystkim w terapii zmian skóry twarzy i okolic zgięciowych, zmniejszają reakcję zapalną.
• Dziegcie – gotowe preparaty przeznaczone do leczenia łuszczycy jednak stosowane ostrożnie ze względu na duże ryzyko rozwoju nowotworu skóry. Obecne są pod wszelakimi postaciami, a najbardziej popularne jako szampony. Charakteryzuje je bardzo specyficzny, nieprzyjemny zapach.
• Cygnolina – hamująca podziały komórek skóry. Lek niestety dość silnie podrażnia i powoduje rozwój przebarwień. Czasami nadal wykorzystywana jest jednak w terapii szpitalnej, rzadziej u dorosłych, natomiast stosunkowo często u dzieci.

Przeczytaj więcej na temat:

Typy łuszczycy wyodrębnia się, biorąc pod uwagę charakterystyczne objawy lub dolegliwości towarzyszące. Nowe spojrzenie na tę chorobę skóry wskazuje za to dwa typy, w zależności od przebiegu. Podział ten ma związek z HLA, czyli głównym układem zgodności tkankowej. Jest to zespół białek odpowiadających za reakcje immunologiczne.

Podział według przebiegu i związku z układem HLA:

• Łuszczyca typu I – wczesny początek (przed 40. rokiem życia), obecność przypadków łuszczycy w rodzinie, częstsze niż zwykle w populacji występowanie antygenów Cw6, B13 i B17, rozległe zmiany skórne i dość częste nawroty.
• Łuszczyca typu II – późny początek (po 40. roku życia), sporadyczne przypadki w rodzinie lub brak chorujących krewnych, duży wpływ czynników wyzwalających na pojawienie się nawrotu.

Wyróżnia się kilkanaście typów i podtypów łuszczycy, z czego najczęstsze i najlepiej zbadane są objawy łuszczycy zwykłej oraz stawowej. Rodzaje łuszczycy i ich charakterystyki:

• Łuszczyca zwykła (psoriasis vulgaris)
  To najczęściej występujący typ łuszczycy, diagnozowany u 80-90 proc. pacjentów. Charakterystycznym objawem są zmiany skórne pokryte łuszczącym się naskórkiem. Podczas drapania skóry naskórek odpada, tworząc cienkie płatki. Pod nim znajduje się błyszcząca, zaczerwieniona skóra (objaw świecy stearynowej), występuje też punktowe, drobne krwawienie (objaw Auspitza). Zwykła łuszczyca skóry objawia się też rozwojem zmian łuszczycowych w miejscu skaleczeń.
  W zależności od tego, jak rozległe są zmiany skórne, diagnozowana jest łuszczyca punkcikowata, łuszczyca plackowata, łuszczyca geograficzna lub erytrodermia łuszczycowa.
• Łuszczyca krostkowa (psoriasis pustulosa)
  Zamiast płaskich zmian skórnych występują krosty, w których znajduje się treść ropna. Zmiany skórne są tkliwe, objęte stanem zapalnym. Bardzo często występuje na dłoniach i stopach. Wyróżnia się trzy podtypy łuszczycy krostkowej: uogólniona (typ von Zumbusha, z gorączką i ogólnym ciężkim stanem towarzyszącym wysiewowi, ten typ łuszczycy krostkowej jest bardzo poważny, może zagrażać życiu chorego lub powodować groźne powikłania), dłoni i stóp, oraz łuszczyca paznokci.
• Łuszczyca owłosionej skóry głowy (psoriasis capitis)
  Wykwity rumieniowe na skórze głowy, pod włosami, mogące wychodzić poza ich linię (na czoło, kark). Na zmianach znajdują się białoszare, grube i dość twarde łuski. Najczęściej łuszczyca głowy nie prowadzi do utraty włosów, choć może się tak zdarzyć.
• Łuszczyca paznokci (psoriasis unguium)
  Zmiany w obrębie paznokci to bardzo często pierwsze objawy łuszczycy zwykłej. Łuszczyca paznokci rzadko występuje samodzielnie, najczęściej towarzyszy innym typom choroby, w tym także łuszczycy stawowej. Paznokcie objęte łuszczycą mają punktowe zagłębienia, pod nimi występują grudki, widoczne na płytce jako żółtawe plamki, występuje zgrubienie płytki, nasilone rogowacenie, bruzdy poprzeczne i podłużne, zmiany zabarwienia, kruchość i łamliwość. Zmiany dotyczą zarówno paznokci stóp, jak i dłoni.
• Łuszczyca stawowa (psoriasis arthropatica) (5–20 proc.)
  To jedna z najbardziej rujnujących zdrowie i najgroźniejszych odmian łuszczycy. Występuje u około 5–20 proc. pacjentów. Objawy łuszczycy stawowej to przewlekłe zapalenia stawów, ścięgien, tkanki podskórnej, kaletek maziowych. Zwykle bywa połączona z łuszczycą dającą objawy skórne. Dość często zdarza się, że objawy skórne pojawiają się nawet kilka lat przed początkiem objawów stawowych. Łuszczycowe zapalenie stawów wiąże się z następującymi objawami:
  • Ból, sztywność, obrzęk i ograniczenie ruchomości stawu.
  • Zapalenie przyczepów ścięgnistych (ból i tkliwość w okolicach pięt, mostka, kręgosłupa).
  • Zapalenia palca (palec poszerzony, tkliwy, odstający od innych).
  • Z czasem deformacje stawów.
  • Dna moczanowa (wzrost stężenia kwasu moczowego w stawach).

  ---

  luszczyca jest