U nas zapłacisz kartą
Leczenie raka płaskonabłonkowego - Nowe Światło Nadziei
Co warto wiedzieć o raku płaskonabłonkowym skóry? – rokowania, kto choruje
Jak już zostało wspomniane, rak płaskonabłonkowy skóry diagnozowany jest przede wszystkim u osób z jasną karnacją. Od wielu lat obserwowany jest wzrost liczby diagnozowanych przypadków tego nowotworu złośliwego, co ma związek m.in. ze zmianą trybu życia oraz „modą” na korzystanie z kąpieli słonecznych oraz solarium. Czynniki ryzyka, które w największym stopniu wpływają na rozwój raka płaskonabłonkowego skóry to m.in.:
- promieniowanie ultrafioletowe,
- jasna karnacja skóry,
- czynniki chemiczne,
- częsta ekspozycja na promieniowanie słoneczne w dzieciństwie,
- uwarunkowania genetyczne,
- przewlekłe leczenie zmniejszające odporność.
Czynnikiem, który zwiększa ryzyko rozwoju nowotworu płaskonabłonkowego skóry, jest przede wszystkim promieniowanie słoneczne. Nowotwór ten wywodzi się zarówno z komórek nabłonkowych, jak i komórek ulegających rogowaceniu na skutek ekspozycji ciała na promienie słoneczne. Ryzyko rozwoju raka kolczystokomórkowego zwiększają również choroby przebiegające z niedoborami odporności na skutek działania procesu chorobowego, stosowanego leczenia farmakologicznego, a także stosowania niektórych procedur medycznych. Odporność ulega znacznemu osłabieniu np. po przeszczepach narządów, co ma związek ze stosowaniem leczenia, które ma na celu uniknięcie odrzucenia przeszczepu. Warto pamiętać, że przewlekłe narażenie skóry na działanie promieniowania UV, a także substancji chemicznych i toksyn, które obecne są np. w dymie papierosowym, zwiększa ryzyko rozwoju raka płaskonabłonkowego na skórze oraz na granicy skóry i błon śluzowych. U nałogowych palaczy tytoniu oraz osób nadużywających alkoholu, rak płaskonabłonkowy często powstaje w okolicy warg.
Rak płaskonabłonkowy najczęściej pojawia się u osób w średnim i podeszłym wieku, co ma związek z długotrwałym wpływem na organizm czynników wyzwalających rozwój choroby. Na rozwój nowotworu w szczególności narażone są odsłaniane partie ciała oraz skóra, która ma przewlekły kontakt np. z chemikaliami i innymi substancjami o mutagennym działaniu. Na rozwój raka skóry narażone są także osoby, których skóra ulega częstym uszkodzeniom mechanicznym np. podczas golenia zarostu na twarzy. Rak płaskonabłonkowy może także utworzyć się na podłożu blizn.
Rak płaskonabłonkowy płuc: rokowanie
Rokowanie zależy w dużej mierze od pierwotnego stopnia zaawansowania choroby (wielkości, położenia, naciekania, obecności przerzutów w węzłach i innych narządach), a także wieku, płci i cech molekularnych nowotworu.
Uważa się, że w 1 i 2 stopniu zaawansowania udaje się wyleczyć ponad 50% chorych, natomiast w stopniu 3 i 4 tylko poniżej 15%. Pojawienie się odległych przerzutów pogarsza rokowanie, ale oczywiście nie wyklucza dalszego leczenia (najczęściej jest to chemioterapia).
Niestety, rokowanie w raku płuca jest bardzo niepomyślne, związane jest to głównie z późnym wykrywaniem nowotworu, co z kolei wynika z braku wczesnych objawów oraz skutecznych badań przesiewowych.
Szacuje się, że wyleczenie raka płaskonabłonkowego udaje się uzyskać tylko u około 10% chorych, a skuteczne leczenie operacyjne udaje się przeprowadzić u mniej niż 20% chorych.
Ze względu na tak złą prognozę konieczne jest ograniczenie czynników ryzyka zachorowania przede wszystkim zaprzestanie palenia.
Stopnie różnicowania raka płaskonabłonkowego
Różnicowanie to proces, w wyniku którego niedojrzałe komórki progenitorowe stają się komórkami dojrzałymi – posiadającymi określone funkcje.
Stopień zróżnicowania dowolnego nowotworu opisuje, jak nieprawidłowy jestkomórki nowotworowe spójrz, kiedy wycinek z biopsji jest badany histologicznie za pomocą mikroskopu elektronowego.
Kiedy morfologia tkanki nowotworu jest podobna do prawidłowej, a komórki nowotworowe wydają się dojrzałe, definiuje się wysoce zróżnicowany rak płaskonabłonkowy. Rośnie i rozprzestrzenia się wolniej niż niskozróżnicowany (lub średnio zróżnicowany) rak płaskonabłonkowy, który składa się z niedojrzałych komórek o nietypowej strukturze.
Ponadto rak płaskonabłonkowy klasyfikuje się według innej cechy histologicznej ważnej w diagnostyce – stopnia rogowacenia. Rak płaskonabłonkowy keratynizujący jest nowotworem złośliwym charakteryzującym się morfologiczną produkcją polipeptydów gęstego włóknistego białka keratyny i ich polimeryzacją, co świadczy o obecności punktów kontaktu międzykomórkowego (mostków międzykomórkowych) bez ciągłości cytoplazmatycznej. Jeżeli ta cecha nie występuje, opis histopatologiczny zdefiniuje raka płaskonabłonkowego.
Wysoce zróżnicowany rak kolczystokomórkowy keratynizujący jest złośliwym nowotworem nabłonkowym wykazującym różnicowanie komórek płaskonabłonkowych z tworzeniem keratyny i/lub obecnością mostków międzykomórkowych. Guzy takie wykazują na badanych skrawkach histologicznych keratynizację w postaci dużej objętości eozynofilowej cytoplazmy (tkanki, której białka absorbują eozynę, barwnik kontrastowy), a także obecność struktur zrogowaciałych (tzw. perełek keratynowych) wśród nieprawidłowych komórek nabłonek płaski.
Jak leczyć raka płaskonabłonkowego skóry?
Na wybór metody leczenia raka płaskonabłonkowego skóry wpływa stopień zaawansowania choroby. W przypadku zmian, które zostaną wykryte we wczesnym stadium, wystarczające okazuje się chirurgiczne usunięcie zmiany z odpowiednim marginesem zdrowej tkanki. Dzięki zabiegowi, który wykonywany jest w znieczuleniu miejscowym, możliwe jest ograniczenie ryzyka związanego z powstawaniem przerzutów do węzłów chłonnych i ważnych organów wewnętrznych. Zabieg nie jest skomplikowany i nie stanowi zagrożenia dla zdrowia. Jeżeli zmiana była rozległa, to można wykonać zabieg pozwalający na przywrócenie skórze estetycznego wyglądu. Plastyka skóry stosowana jest przede wszystkim w przypadku zmian nowotworowych, które naciekają w głąb, bo po ich wycięciu widoczny jest duży ubytek tkanek. Leczenie raka płaskonabłonkowego, który dał przerzuty, uwzględnia zastosowanie radio lub chemioterapii, a także usunięcie zaatakowanych przez nowotwór węzłów chłonnych.
Zapobieganie nawrotom raka płaskonabłonkowego wiąże się z koniecznością redukcji negatywnego wpływu na skórę wszystkich czynników ryzyka. Oznacza to, że konieczne jest unikanie promieniowania UV oraz dbanie o prawidłową ochronę skóry przed jego działaniem. Należy pamiętać o konieczności rezygnacji z kąpieli słonecznych oraz długiego przebywania na słońcu w godzinach południowych i popołudniowych. Aby zapobiegać nawrotom raka płaskonabłonkowego, trzeba także chronić skórę przed częstymi urazami i kontaktem z chemikaliami. Zalecane są częste kontrole zdrowia węzłów chłonnych oraz poddawanie diagnostyce każdej zmiany, która pojawia się na skórze i może wskazywać na to, że nowotwór uległ wznowieniu.
Czynniki ryzyka
Według badań czynnikami ryzyka powstania raka płaskonabłonkowego są:
- dla skóry - długotrwałe narażenie na promienie ultrafioletowe (szczególnie przy częstych oparzeniach słonecznych), promieniowanie jonizujące, duże blizny keloidowe po oparzeniach i ranach,
- w przypadku płuc – palenie tytoniu i narażenie narządów oddechowych na substancje potencjalnie rakotwórcze, w szczególności opary chlorku benzoilu, perchloroetylenu, etylobenzenu, związków fenolowych, pyły zawierające azbest, nikiel i związki metali ciężkich,
- dla nosogardła - czyli wirusa opryszczki typu 4Wirus Epsteina-Barra, który powoduje mononukleozę zakaźną,
- dla przełyku – nadużywanie alkoholu, choroba refluksowa przełyku i zaburzenia motoryki,Przełyk Barretta, blizny przełyku po oparzeniach alkalicznych,
- dla szyjki macicy – jej ciężka dysplazja, metaplazja płaskonabłonkowa i infekcje przenoszone drogą płciową (STI)
- dla pochwy, obecnośćbrodawki narządów płciowych i kłykciny powstałe w wyniku zakażenia HPV, a w przypadku prącia ten sam wirus brodawczaka, choroby przenoszone drogą płciową i choroba Bowena.
Ponadto prawdopodobieństwo rozwoju nowotworów dowolnego typu histologicznego jest wyższe u osób z osłabionym układem odpornościowym i predyspozycjami genetycznymi.
