U nas zapłacisz kartą
Wszystko, co musisz wiedzieć o łuszczycy - Luszczyca.edu.pl
Choroby współistniejące z łuszczycą
U chorych na łuszczycę stwierdza się większe niż w populacji ogólnej, związane z uogólnionym stanem zapalnym ryzyko wystąpienia chorób metabolicznych (cukrzyca, otyłość, nadciśnienie tętnicze) oraz chorób układu krążenia (miażdżyca, choroba niedokrwienna serca, zawał serca, udar mózgu). Choroba znacząco obniża jakość życia pacjentów, negatywnie wpływa na codzienne funkcjonowanie i stosunki międzyludzkie, co zwiększa ryzyko depresji.
Charakterystycznym objawem łuszczycy są specyficzne zmiany skórne wynikające z zaburzonego procesu regeneracji naskórka. W początkowej fazie choroby występuje wykwit pierwotny – to wyraźnie odgraniczona, czerwonobrunatna grudka o drobnopłatowej, złuszczającej się powierzchni. Może mieć wielkość od łebka szpilki do wykwitu o średnicy 1–2 cm. Zmiany w pełni rozwinięte, tzw. tarczki są większe (średnicy nawet kilku centymetrów) i pokryte mocno przylegającymi srebrzystymi łuskami, czyli blaszkami łuszczycowymi. Po zdrapaniu łuski ukazuje się błyszcząca, jakby pokryta woskiem powierzchnia (objaw świecy stearynowej) oraz drobne kropelkowate krwawienia (objaw Auspitza).
Łuszczycy może towarzyszyć świąd, głównie w okresie zaostrzenia zmian skórnych.
Fot. 1. Zmiany skórne w łuszczycy
Typowa lokalizacja zmian to łokcie, kolana, owłosiona skóra głowy i okolica lędźwiowo-krzyżowa. W rzadkich przypadkach zmiany obejmują całą powierzchnię skóry.
Dla aktywnej postaci łuszczycy charakterystyczny jest objaw Koebnera – zmiany łuszczycowe występują po upływie 6–12 dni wzdłuż linii zadrapania naskórka.
Osoby z łuszczycą obawiają się zostać rodzicami
Na pytanie o obawy związane z łuszczycą, które towarzyszyły planom rodzicielskim w badaniu ankietowym „Rodzicielstwo i prokreacja w kontekście łuszczycy”, większość respondentów (kobiet i mężczyzn) odpowiedziała, że odczuwa strach przed obciążeniem dziecka łuszczycą, ze względu na jej dziedziczny charakter, część kobiet obawia się zaostrzenia łuszczycy podczas ciąży, część - obawia się, że łuszczyca odbierze możliwość karmienia piersią. Zdarza się również, że chorzy na łuszczycę rezygnują z planów rodzicielskich lub z posiadania kolejnego potomstwa.
Łuszczyca jest jedną z tych chorób przewlekłych, które znacznie wpływają na jakość życia chorych. Ok. 62% chorych przejawia objawy depresji. Wsparcie psychologiczne powinno być jednym z elementów gwarantujących efektywność terapii – mówi Samselska.
Aby wesprzeć osoby chore Fundacja AMICUS realizuje warsztaty psychologiczne, które odbywają się w różnych miastach Polski. Kolejne, w ramach kampanii Planujemy Nowe Życie, odbędą się 14 grudnia w Warszawie i będą dotyczyły lęków i obaw związanych z rodzicielstwem, emocjami i radzeniem sobie z chorobą przewlekłą dziecka. Warsztaty poprowadzi Agnieszka Bartczak, psycholog współpracująca z Fundacją.
Warsztaty są bezpłatne. Więcej informacji i rejestracja dostępne są na stronie https://evenea.pl/event/rodzicielstwo/
Na łuszczycą, przewlekłą, niezakaźną chorobę zapalną, choruje ponad 1 mln Polaków, ok. 80% to ludzie młodzi – planujący założenie rodziny lub rodzice żyjący w lęku o zdrowie swoich dzieci. Dlatego też bardzo ważne jest podkreślanie rangi wsparcia psychicznego chorych. Stan psychiczny chorego na chorobę przewlekłą przekłada się na powodzenie leczenia. Kluczową rolę odgrywa również edukacja samych pacjentów, ale i lekarzy rodzinnych oraz specjalistów wielu dziedzin związanych z leczeniem chorób współistniejących z łuszczycą.
Więcej informacji na temat kampanii Planujemy Nowe Życie można znaleźć na stronie www.luszczyca.edu.pl w zakładce PROJEKTY oraz na dedykowanym kampanii Fanpage’u
Leczenie miejscowe
- preparaty keratolityczne zawierające 5–10% kwasu salicylowego lub mocznika – powodują zmniejszenie ilości łusek, poprawiają przenikanie innych preparatów
- dziegcie (pochodne węgla kamiennego) – używane są głównie w postaci maści i past, mają właściwości antyproliferacyjne
- cygnolina – stosowana głównie w tzw. leczeniu minutowym, w stężeniach 0,5-2%, rozpoczynając od małych stężeń i zwiększając je w zależności od reakcji skóry, preparat jest nanoszony na skórę na kilka minut, a następnie zmywany
- glikokortykosteroidy – mają silne właściwości przeciwzapalne, antyproliferacyjne i immunomodulujące, ze względu na możliwość wystąpienia działań niepożądanych związanych z nieprawidłowym stosowaniem tych preparatów, należy je stosować wyłącznie pod kontrolą lekarza
- analogi witaminy D3 (kalcypotriol, takalcytol) – preparaty te dają dobre efekty terapeutyczne przy mniejszych działaniach niepożądanych w porównaniu z miejscowo stosowanymi kortykosteroidami.
- fototerapia – polega na ekspozycji na światło ultrafioletowe wytwarzane przez specjalne lampy (wykorzystuje się promieniowanie wąskopasmowe UVB 311nm), musi przebiegać pod nadzorem przeszkolonego personelu
- fotochemioterapia – inaczej terapia PUVA (Psoralen Ultra-Violet A), to naświetlanie promieniowaniem UVA po podaniu psolarenu, leku światłouwrażliwiającego
- metotreksat – jest to najczęściej stosowany w łuszczycy lek cytostatyczny, przed jego włączeniem należy wykonać podstawowe badania laboratoryjne, morfologię krwi z rozmazem, badanie czynności nerek oraz wątroby, RTG klatki piersiowej oraz przeprowadzić ogólne badanie lekarskie, lek może być przyjmowany wyłącznie pod kontrolą lekarza
- cyklosporyna A – to silnie działający lek immunosupresyjny skuteczny we wszystkich postaciach łuszczycy, jednak ze względu na nefrotoksyczność wskazany jest głównie w przypadkach łuszczycy szczególnie rozległej i opornej na inne metody leczenia, podawanie wiąże się z koniecznością monitorowania parametrów laboratoryjnych oraz ciśnienia tętniczego krwi
- retinoidy – normalizują proliferację i różnicowanie keratynocytów oraz ograniczają stan zapalny, wskazane są do stosowania w łuszczycy krostkowej, ponieważ mają działanie teratogenne, kobiety w wieku rozrodczym mogą je przyjmować tylko równocześnie, stosując antykoncepcję, którą muszą utrzymać jeszcze przez 2 lata po zakończeniu leczenia, najczęściej występujące objawy niepożądane to suchość ust, nosa, oczu, błon śluzowych oraz wypadanie włosów
- leki biologiczne – są to preparaty działające na określone cytokiny, które biorą udział w immunopatogenezie łuszczycy, podawane są w iniekcjach, podskórnie lub dożylnie, w ostatnich latach do leków starszej generacji – inhibitorów TNF-α dołączyły inhibitory interleukiny 17 oraz najnowsze, inhibitory interleukiny 23, leki biologiczne są podawane w ramach programów lekowych.
Wybór terapii jest zależny od typu łuszczycy, lokalizacji i rozległości zmian skórnych.
Konieczny jest odpowiedni dobór podłoża do leku. Np. łuszczyca w obrębie skóry owłosionej głowy wymaga stosowania płynów, emulsji lub żelu, a gdy zmiany dotyczą skóry gładkiej: preferowane będą maści i kremy. Gdy zmiany pokryte są parakeratotyczną łuską – konieczne jest jej usuniecie. Nie można zdejmować łusek mechanicznie, nie wolno ich zdrapywać, gdyż w łuszczycy występuje objaw Köbnera , tzn. iż w miejscu urazu dochodzi do wysiewu zmian typowych dla choroby (a więc próbując usunąć łuskę ze skóry głowy grzebieniem nasilimy łuszczycę, dotyczy to każdej lokalizacji). Tu zastosowanie znajduje kwas salicylowy i wysokie stężenia mocznika (niskie stężenia do 10% działają tylko nawilżająco). Usuwając łuskę tą metodą ułatwiamy dostęp do blaszki łuszczycowej innym lekom stosowanym miejscowo bez ryzyka wyzwolenia objawu Köbnera. Z oczywistych względów kwasu salicylowego nie należy stosować w łuszczycy krostkowej ani wysiękowej (nie ma tu łuski).
Chcąc zahamować przyspieszoną nieprawidłową proliferację stosujemy miejscowo leki: analogi witaminy D ( kalcipotriol i in.), retinoidy oraz pochodne dziegci. W ograniczaniu stanu zapalnego znajdują zastosowanie miejscowe glikokortykosteroidy (nie wolno ich stosować na twarz) oraz inhibitory kalcyneuryny.
W przypadku miejscowej aplikacji kwasu salicylowego, steroidów, pochodnych witaminy D należy pamiętać, iż smarując nie wolno przekroczyć 25% powierzchni ciała, ze względu na wysokie ryzyko wchłonięcia się substancji czynnej z negatywnymi tego konsekwencjami (zatruciem, ew. działaniami niepożądanymi ogólnoustrojowymi). Łatwo zapamiętać, iż powierzchnia dłoni pacjenta wraz z palcami to 1% jego powierzchni ciała. Ryzyka działań niepożądanych ogólnoustrojowych po smarowaniu dużych powierzchni nie niesie za sobą np. mocznik.
W przypadku gdy łuszczyca zaatakuje obszar przekraczający wspomniane 25% skóry lekarz dermatolog powinien rozważyć zastosowanie fototerapii lub leczenia systemowego: metotreksatem, cyklosporyną A, retinoidami, kwasem fumarowym lub lekami biologicznymi: anty-TNF, anty-receptor TNF, anty-IL17, anty-IL12/23, anty-IL-23 czy anty-fosfodiesterazą 4. Leki te w Polsce są w większości dostępne w programach lekowych Narodowego Funduszu Zdrowia. Do leczenia mogą zostać zakwalifikowani pacjenci, u których dwie standardowe terapie systemowe nie przyniosły oczekiwanego efektu lub spowodowały wystąpienie nieakceptowalnych działań niepożądanych, z duża powierzchnią skóry zajętą przez łuszczycę i niską jakością życia. Wszystkie terapie systemowe muszą być poprzedzone odpowiednimi badaniami laboratoryjnymi krwi, moczu, czasem badaniami wykluczającymi infekcje tj. borelioza czy gruźlica, badaniami obrazowymi. Prowadzenie pacjenta na terapii systemowej wymaga stałego monitorowania (należy się leczyć pod opieką dermatologa lub reumatologa).
